TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMININ BAĞLAM, GİRDİ, SÜREÇ VE ÜRÜN (CIPP) MODELİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ: BİR DURUM ÇALIŞMASI

Abstract

Bu çalışmada Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programının Bağlam, Girdi, Süreç ve Ürün (CIPP) Modeline Göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada programın farklı bağlamlarda işlerliğini tespit etmek ve sonuçların geçerliliğinin arttırılması amacıyla çoklu durum deseni kullanılmıştır. Katılımcı grubu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ilinde üç farklı ilkokula bağlı anasınıflarında görev yapmakta olan altı okul öncesi öğretmeni ve üç akademisyenden oluşmaktadır. Öğretmen katılımcılar belirlenirken evreni temsil etme kaygısı güdülmeyerek; araştırmanın derinliğini sağlamak için amaçlı örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmada maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Bu bağlamda maksimum çeşitlilik için okulun bölgesinin sosyo-ekonomik düzeyi, fiziksel imkanları ve veli profili dikkate alınarak alt-orta ve üst düzey imkanlara sahip okullar belirlenmiştir. Ölçüt örnekleme yöntemi kapsamında öğretmenlerin seçiminde "güncellenen okul öncesi eğitim programı ile ilgili hizmet içi eğitime katılmış olma", "gönüllülük esası" ve "programı aktif bir biçimde kullanıyor olması" ölçütleri temel alınmıştır. Diğer katılımcı grubu olan akademisyenlerin seçiminde ise amaçlı örnekleme yönteminden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak "Eğitim Programları ve Öğretim alanında veya Okul Öncesi Eğitim alanında olma" ve "gönüllülük esası" ölçütleri kullanılmıştır. Nitel çalışmalara uygun olarak veri çeşitlemesini sağlamak ve modelin tüm boyutlarını ayrıntılı incelemek amacıyla gözlem, bireysel görüşme ve odak grup görüşmesi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından oluşturulan gözlem formunda bağlam, girdi, süreç ve ürün değerlendirmesine yönelik 22 madde yer almış olup sınıf içi gözlemler doğrultusunda "Evet (E), Kısmen (K) ve Hayır (H)" biçiminde doldurulmuştur. Bireysel görüşmelerde akademisyenler ve öğretmenler için ayrı hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Öğretmenlerin program algısını grup dinamiğinde incelemek için çevrimiçi odak grup görüşmesi yapılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde gözlem formundan elde edilen bilgiler için betimsel, bireysel görüşmeler ve odak grup görüşmesinden elde edilen bilgiler için tematik içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nitel veri analizinde kodlama güvenilirliğini sağlamak amacıyla Miles ve Huberman'ın (1994) formülü kullanılarak kodlayıcılar arası uyum %94 olarak hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda bağlam boyutunda programın hedeflerinin açık, anlaşılır ve çağdaş yaklaşımlara uygun olduğunu fakat sahadaki en büyük sorunun bölgesel ve sosyo-ekonomik farklılıkların göz ardı edildiğini göstermiştir. Girdi boyutunda fiziksel mekanların yetersiz oluşu, donanım yetersizliği, hizmet içi eğitimlerin teorik düzeyde kalmasının uygulanabilirliği düşürdüğünü göstermiştir. Bununla birlikte program materyallerinden kitapların yaşa göre ayrışmasının olumlu olduğu öğretmenler tarafından ifade edilmiştir. Süreç boyutunda öğretmenlerin rehber rolünü, etkileşimli yöntemleri benimsediğini ve fakat sınıf mevcutlarının kalabalık olması, iş yüklerinin (e-portfolyo) fazla olması, yardımcı personelin eksikliği olduğu saptanmıştır. Ürün boyutunda özellikle sosyal-duygusal gelişim konusunda başarılı çıktılar oluşmuştur. Fakat bazı becerilerin öğrenciler açısından gelişimsel olarak uygun olmadığı görülmüştür. Ayrıca kapsayıcı eğitimin sınırlı olması ve mevcut sınav sisteminin süreç odaklı değerlendirmeyle tutarsız olduğu tespit edilmiştir.

This study aims to evaluate the Turkey Century Education Model Preschool Education Program according to the Context, Input, Process, and Product (CIPP) Model. A multiple case study design was used to determine the program's effectiveness in different contexts and to increase the validity of the results. The participant group consisted of six preschool teachers working in kindergarten classes affiliated with three different primary schools in Diyarbakır province during the 2024-2025 academic year and three academics. When determining the teacher participants, no concern was made to represent the universe; instead, purposive sampling was used to ensure the depth of the research. The study combined maximum diversity and criterion sampling methods. In this context, schools with lower-middle and upper-level resources were identified, taking into account the socio-economic level of the school's region, physical resources, and parent profile to ensure maximum diversity. Within the scope of the criterion sampling method, the criteria of "having participated in in-service training related to the updated preschool education program," "voluntary basis," and "actively using the program" were used as the basis for the selection of teachers. For the selection of the other participant group, academics, the criterion sampling method was used from the purposive sampling method, and the criteria of "being in the field of Education Programs and Teaching or Preschool Education" and "voluntary participation" were used. To ensure data diversity in line with qualitative research and to examine all dimensions of the model in detail, observation, individual interviews, and focus group discussions were used. The observation form created by the researcher included 22 items related to context, input, process, and product evaluation, and was filled out as "Yes (Y), Partially (P), and No (N)" based on classroom observations. Separate semi-structured interview forms prepared for academics and teachers were used in the individual interviews. An online focus group interview was conducted to examine teachers' perceptions of the program within group dynamics. Descriptive analysis was used for the information obtained from the observation form in the analysis of the research data, while thematic content analysis was used for the information obtained from individual interviews and the focus group interview. To ensure coding reliability in qualitative data analysis, Miles and Huberman's (1994) formula was used, and inter-coder agreement was calculated as 94%. The study showed that in terms of context, the program's objectives were clear, understandable, and in line with contemporary approaches, but the biggest problem in the field was that regional and socio-economic differences were ignored. In terms of input, the study showed that the inadequacy of physical spaces, lack of equipment, and the theoretical nature of in-service training reduced the program's applicability. However, teachers stated that the age-based differentiation of books in the program materials was positive. In terms of the process dimension, it was determined that teachers adopted a guiding role and interactive methods, but that class sizes were large, workloads (e-portfolios) were excessive, and there was a lack of support staff. In terms of outcomes, successful results have been achieved, particularly in social-emotional development. However, it has been observed that some skills are not developmentally appropriate for students. Furthermore, inclusive education has been found to be limited, and the current examination system has been identified as inconsistent with process-oriented assessment.