AKHUNLAR VASITASIYLA BOZKIR KÜLTÜRÜ İLE HİNT KÜLTÜRÜNÜN KARŞILAŞMASI

Abstract

Pers tarihçisi Mithrond'un metinlerinde Hayât-Helit(Eftalit), Çin kaynaklarında Ye-Tai, Bizans tarihçilerinin de bize ilginç gelen bir biçimde Beyaz Hun (Ak-Hun) olarak adlandırdıkları Akhunlar, M.S. V. asrın ikinci yarısında batıya doğru hareket ederek, hâkimiyetlerini bu yönde genişletmişlerdir. 436-451 yılları arasında bütün Yüeçi bölgesi ve Pers İmparatorluğu'nun doğusunu ele geçiren Akhunlar, 455 yılından sonra Hindistan içlerine girmeye çalışmışlardır. Bu tarihte Hindistan'ın hemen hemen tamamı Hintli Gupta İmparatorluğu'nun hâkimiyeti altında idi. İmparator Skandagupta zamanında Akhunlar birkaç kez geri itilseler de Hindistan'ın kuzey bölgelerini ele geçirmişlerdir. 502-530 yılları arasında Akhun tahtında bulunan Mihirakula ve oğlu Gandara döneminde Hindistan'ın önemli bir bölümü, hatta Keşmir dâhi fethedilmiştir. Akhunlar bu fetihler sırasında özellikle Budist tapınakları hedef almışlardır. Mihirakula, Budizmin ülkesi için en büyük tehlike olduğunu ifade etmiştir. Bu sebeple Budist tapınaklar, Akhunların ilk hedefi olmuştur. Hint ülkesinin zenginliği Akhunları cezbederken, Hintlilerin dini Budizm de Akhunlar için büyük tehlike olmuştur. Tüm engellemelere rağmen Akhun halkının bir kısmı Budizmi seçmiştir. Bu din seçimiyle bir anda bozkır kültürünü de hayatlarından çıkaran Budist Akhunlar birer Hun olmaktan çıkmış ve Hintlilerle aralarında fark kalmamıştır. Gupta İmparatorluğu'nun zenginlikleri sebebiyle Hindistan'a yönelen Akhunlar, basiretli yöneticilerinin tehlikeyi görmesine rağmen zamanla kitleler halinde Budizmi seçmişler ve bu seçime Göktürk akınları, ana yurtlarından uzakta olmaları, Hint nüfusunun kendilerinden kat kat fazla olması da eklenince Hindistan'da asimile olarak tarih sahnesinden silinmişlerdir