Deneysel şizofreni modelinde irisin uygulamasının adipokinlerüzerine etkisinin araştırılması

Abstract

Şizofreni; kişinin düşünce, duygu ve davranışlarını etkileyen, bilişsel işlev bozuklukları ve psikotik belirtilerle seyreden kronik nörogelişimsel bir bozukluktur. Günümüzde şizofreni sadece nöropsikiyatrik bir tablo olarak değil, aynı zamanda obezite, insülin direnci ve adipokin profili düzensizlikleri gibi ciddi metabolik komorbiditelerle karakterize sistemik bir süreç olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, fiziksel aktiviteyle salınan bir adipomiyokin olan irisinin, şizofreniye eşlik eden metabolik disregülasyon üzerindeki potansiyel iyileştirici etkilerinin adiponektin, leptin ve ghrelin düzeyleri üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 40 adet erkek Sprague-Dawley sıçan kullanılmış ve neonatal ventral hipokampal lezyon yöntemiyle deneysel şizofreni modeli oluşturulmuştur. Hayvanlara postnatal 60-90.günler arası intraperitoneal yolla irisin (100 ng/mL) ve referans antipsikotik ilaç olarak klozapin (10 mg/kg) uygulanmıştır. Deney sonunda serum adipokin düzeyleri ELISA yöntemiyle analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, şizofreni modelinin kontrol grubuna kıyasla adiponektin ve ghrelin düzeylerinde anlamlı bir düşüşe, leptin düzeyinde ise belirgin bir artışa neden olduğu saptanmıştır. İrisin uygulaması, şizofreni grubunda bozulan bu profili kontrol grubu seviyelerine normalize ederek; adiponektini ve ghrelini yükseltmiştir. Leptin seviyesini ise düşürerek etki gösterdiği belirlenmiştir. Çalışma bulguları, irisin hormonunun şizofreni kaynaklı metabolik disregülasyonu klozapin tedavisine benzer şekilde iyileştirdiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, irisinin şizofrenideki periferik metabolik yükün yönetilmesinde ve tedaviye bağlı yan etkilerin dengelenmesinde stratejik bir terapötik aday olabileceğine işaret etmektedir.

Schizophrenia is a chronic neurodevelopmental disorder characterized by cognitive dysfunction and psychotic symptoms that affect an individual's thoughts, emotions, and behaviors. Today, schizophrenia is evaluated not merely as a neuropsychiatric condition but as a systemic process characterized by significant metabolic comorbidities, including obesity, insulin resistance, and dysregulation of the adipokine profile. This study aimed to investigate the potential ameliorative effects of irisin—an adipomyokine released during physical activity—on metabolic dysregulation associated with schizophrenia by examining adiponectin, leptin, and ghrelin levels. In the study, 40 male Sprague-Dawley rats were utilized, and an experimental schizophrenia model was established using the neonatal ventral hippocampal lesion method. Between postnatal days 60 and 90, irisin (100 ng/mL) and clozapine (10 mg/kg), as a reference antipsychotic drug, were administered to the animals via the intraperitoneal (i. p. ) route. At the end of the experiment, serum adipokine levels were analyzed using the enzyme-linked immunosorbent assay method. The results of the analysis revealed that the schizophrenia model led to a significant decrease in adiponectin and ghrelin levels and a marked increase in leptin levels compared to the control group. Irisin administration normalized this disrupted profile in the schizophrenia group to control levels by elevating adiponectin and ghrelin concentrations. Furthermore, it was determined that irisin exerted its therapeutic effect by reducing leptin levels. The study findings demonstrate that the hormone irisin improves schizophrenia-induced metabolic dysregulation in a manner similar to clozapine treatment. These results suggest that irisin may serve as a strategic therapeutic candidate for managing the peripheral metabolic burden in schizophrenia and balancing treatment-related side effects.