NONALKOLİK YAĞLI KARACİĞER HASTALIĞINDA SERUM ÜRİK ASİT DÜZEYLERİ İLE YAĞLANMA ŞİDDETİ, METABOLİK RİSK FAKTÖRLERİ VE FRUKTOZ TÜKETİMİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Günümüzde hiperlipidemi, glukoz intoleransı, obezite ve hipertansiyonu içeren metabolik sendromun hepatik komponenti olarak tanımlanan nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH); basit karaciğer yağlanmasından, nonalkolik steatohepatit (NASH), fibrozis ve siroza kadar karaciğer hasarının geniş bir spektrumunu kapsar. Çalışmamızda son yıllarda NAYKH için önemli risk faktörü olarak tanımlanan serum ürik asit düzeyleriyle; ultrasonografik olarak saptanan karaciğer yağlanma derecesi, metabolik sendrom risk faktörleri ve fruktozlu içecek tüketimi arasındaki ilişki araştırıldı. Çalışmaya dahil edilen tüm NAYKH olan hastaların ultrasonografik karaciğer elastografi değerlerine bakılarak, elde edilen verilerle hepatosteatoz derecelerinin artışında rol oynayan etkenler arasındaki ilişkiyi araştırıldı. Ultrasonografik olarak NAYKH tespit edilen farklı derecelerde hepatosteatozu olan çalışmaya uygun rastgele seçilmiş 100 olgu incelendi. NAYKH olguları hafif derecede karaciğer yağlanması olan Grade I ve orta derecede karaciğer yağlanması olan Grade II olmak üzere iki alt gruba ayrıldı. Yetmiş (%70) olguda Grade I, 30 (%30) olguda Grade II Hepatosteatoz tespit edildi. Grade arttıkça metabolik sendrom komponentleri sayısının da arttığı gözlendi. Haftalık fruktozlu içecek tüketimi ile ortalama serum ürik asit (SÜA) düzeyleri arasında da anlamlı pozitif bir korelasyon bulunmuştur (p<0,001, r²=0,379). Fruktozlu içecek tüketim grupları ile SÜA düzeyi arasındaki ilişki incelendiğinde F1 (n=40), F2 (n=49) , F3 (n=11) tüketim gruplarında ortalama SÜA düzeyi sırasıyla 4,6±0,86 mg/dl, 5,7±1,2 mg/dl ve 6,63±1,3 mg/dl olarak bulundu. Hastaların haftalık fruktozlu içecek tüketimi arttıkça SÜA düzeyinin de normal sınırlarda olmakla birlikte arttığı gözlendi. Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı olan bireylerde görülen artmış SÜA düzeyinin, karaciğer doku sertliğinin (kPa) artışı hakkında fikir verdiği, böylece hastanın NASH ve siroza gidişini öngörebileceği tespit edilmiştir. Ultrasonografik karaciğer elastografi ölçümleriyle, çalışma popülasyonumuzda tespit ettiğimiz istatistiksel olarak anlamlı bulunan portal ven çapı (PVÇ) artışı elasto m/sn değerlerinin doğru orantılı korelasyonu (p=0,02; r²=0,22); erken dönem portal hipertansiyonu ve karaciğer sirozuna gidişte önem arz eden fibrozisi göstermesi açısından önemlidir. Çalışmamızda NAYKH'da grade arttıkça, PVÇ ve uzun aksın arttığı görülmüştür. Bu erken dönem portal hipertansiyon bulgusu olabilir. Ultrasonografik karaciğer elastografi kullanılarak, kronik karaciğer hastalığına sahip hastalarda oluşabilecek karaciğer fibrozisi progresyonunun ve hastaların sağkalım süresinin öngörülebileceği ortaya koyulmuştur. Anahtar kelimeler: Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH), serum ürik asit düzeyi, fruktoz tüketimi, metabolik sendrom risk faktörleri.