The Palu-Uluova strike-slip basin in the East Anatolian fault system, Turkey: its transition from the palaeotectonic to neotectonic stage

Abstract

Doğu Anadolu Fay Sistemi (DAFS) 80 km genişlikte, 700 km uzunlukta, KD-gidişli, sismik bakımdan çok etkin, sol yanal doğrultu atımlı ve kıta içi dönüşüm türü fay niteliğinde bir plaka sınırıdır. DAFS kuzeydoğuda Karlıova ile güneybatıda Karataş-Samandağ ilçeleri arasında yeralır ve Anadolu plakacığının güneydoğu sınırını oluşturur. DAFS üzerinde çok sayıda doğrultu atımlı havza yer alır. Bunlardan biri Palu-Uluova doğrultu atımlı fay havzasıdır. Palu- Uluova havzası, doğrultu atımlı faylanmalara özgü karmaşıklıklardan kaynaklanmış Karaömerdağı, Mastardağı ve Askerdağı gibi bazı bindirme (ters faylanma) yükselimleriyle çevrelenir. Palu-Uluova havzası üç alt bölümden oluşur. Bunlardan ikisi KD-gidişli doğrultu atımlı alt havza, üçüncüsü ise, D–B gidişli bir dağarası havza olup ilk iki alt havzayı birbirine bağlar. Bunlar sırayla KD-gidişli Uluova, Palu-Kumyazı ve Yolüstü alt havzalarıdır. Palu-Uluova havzası 130 m kalınlıkta neotektonik bir havza dolgusu (Palu Formasyonu) ve bir seri kenar fay zonu ile karakterize edilir ve şekillenir. Önemli kenar fay zonları Adıyaman, Sivrice, Uluova, Elazığ, Pertek ve Yolüstü fay zonlarıdır. Neotektonik havza dolgusu Palu Formasyonu ile temsil edilir. Palu Formasyonu deformasyon geçirmemiş (yatay konumlu) bir göl-akarsu sedimanter istifinden oluşur. En genç paleotektonik birim Geç Miyosen–Erken Pliyosen yaşlı Çaybağı Formasyonu’dur. Çaybağı Formasyonu ters faylarla sınırlanıp denetlenmiş bir dağarası havzada çökelmiştir. Çaybağı Formasyonu bölgesel ölçekte (haritalanabilir) ve yeğince deformasyon geçirmiştir (dikçe eğimlenmiş, kıvrımlanmış ve ters faylanmıştır). Çaybağı Formasyonu’nun sıkışmaya bağlı deformasyon biçimi, Pliyo–Kuvaterner yaşlı ve deformasyon geçirmemiş olan Palu Formasyonu tarafından yer yer üstten aşındırılarak kesilmiş ve açılı bir uyumsuzlukla örtülmüştür. İki formasyon arasındaki bölgesel ölçekli bu açılı uyumsuzluk, aşağıdaki sonuçları yansıtmaktadır: (a) Geç Pliyosen öncesi gerçekleşmiş bir seri tektonik dönüşümü ( örneğin: tektonik rejimin türü, deformasyon biçimi ve magmatik etkinliğin karakterindeki değişme gibi), (b) kıvrımlanma ve bindirme faylarıyla karakterize edilen paleotektonik dönemden, doğrultu atımlı faylanma ile karakterize edeilen neotektonik döneme geçişin Geç Pliyosen’de gerçekleştiği, başka bir deyişle neotektonik dönemin başlangıç yaşının Geç Pliyosen olduğunu yansıtmaktadır.