ORTAOKUL TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ÇOKLUK KAVRAMI

Abstract

Dil, toplumların veya aynı toplumda yaşayan insanların iletişim kurmalarını sağlayan, zamanla değişebilen bir yapıya sahiptir. Dil, beraber yaşayan insanların anlaşmalarına imkân sağlayan, ortak paydada buluşabildikleri seslerden oluşan bir sistemdir. Varlıkları, nesneleri ya da eylemleri ifade etmek için dilde belirli sınıflandırmalar yapılmaktadır. Bu sınıflandırma içerisinde yer alan ve dünya dillerinde sayı kategorisini oluşturan çokluk kavramıdır. Çokluk, bir nesne veya kavramın çok olması, sayı bakımından birden fazla olmasıdır. Dillerde varlıkların sayısal değeri teklik ve çokluk kavramlarını ortaya çıkarmıştır. Dünya dillerinde varlıklar, bir varlığı karşılayan teklik ya da birden fazla varlığı karşılayan belirsiz bir çokluk anlatmaktadır. Türkçede de varlıklar sayısal bir değer olarak teklik veya belirsiz çokluk olmak üzere iki kategoriden oluşmaktadır. Türkçede varlıklara birden fazla olma özelliği kazandıran biçimbirim -lAr çokluk ekidir. Bu ek, Türkçenin eski dönemlerinden itibaren, aynı işlevde bulunan farklı çokluk ekleriyle birlikte kullanılan, günümüzde de işlevini yitirmeyen işlek bir ektir. Günümüzde varlıklara çokluk anlamı katan -lAr eki, çokluk ya da çoğul denildiğinde akla gelen ilk biçimbirimdir ve çokluk kategorisini tek başına karşılamaktadır. Türkçede çokluktan anlaşılan isimlerin -lAr çokluk ekini alarak belirsiz bir çokluğu yansıtması olmuştur. Oysa düşünceyi dile getiren cümleler, daha küçük birim olan kelimeler de çokluk anlamını karşılamaktadır. Bazen çokluk eki olarak isimlendirilen -lAr ekini almayan bir cümle de çokluk anlamı taşımaktadır. Sonuç olarak çokluk kavramı bir sayı kategorisinden oluşmaktadır, yapısal çokluğun dışında anlamsal çokluktan da bahsedilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda ortaokul Türkçe ders kitaplarında çokluk anlamı taşıyan dilin tüm unsurları incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçe, Sayı Kategorisi, Çokluk Anlamı, -lAr Eki, Ortaokul Türkçe Ders Kitabı.

Language has a time-varying structure that enables communities or people living in the same community to communicate. Language is a system of voices that enable people living together to meet in common payday. Certain classifications are made on the ground to express their assets, objects or actions. It is the concept of multiplicity which is included in this classification and constitutes number category in world languages. The multiplicity is the number of an object or a concept is more than one in number. The numerical value of beings in languages reveals the concepts of uniqueness and multiplicity. Beings in world tongues describe an ambiguous multitude that meets one or more beings that meet a being. In Turkish, assets are composed of two categories as uniqueness or ambiguity as a numerical value. In Turkic, formations that give properties to being more than one are plural. This annex is a busy one, which has been used since the ancient times of Turkic, with the addition of different multiplicities which are in the same function, and which does not lose its function today. Some of them are the first form that comes to mind when it comes to multiplicity, meaning multiplicity, multiplicity, or multiplication, and it covers the multiplicity category by itself. Many of the names understood by the Turkic people have taken an ambiguous manifestation of ambiguity. However, the sentences that express the idea, the words that are the smaller unit, meet the meaning of multiplicity. Sometimes a sentence that does not take the syllable, which is called the plural syllabic, is multidimensional. As a result, the concept of multiplicity is composed of a number category, and the semantic majority besides the structural multiplicity must be mentioned. In this context, all the elements of the language that carries the meaning of abundance has been analyzed in middle school Turkish lesson boks. Key Words: Turkish, Number category, Plural meaning, -lAr additional, Secondary School Turkish Texsbooks