ENDOSKOPİK SİNÜS CERRAHİSİNİN MAKSİLLER SİNÜS OSTİUMUNUN GENİŞLETİLMESİ SONRASINDA MUKOSİLİER KLİERENS ÜZERİNE ETKİLERİ

Abstract

I.ÖZET Fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisinde amaç osteomeatal kompleks patolojilerini düzeltmektir. Bu amaçla kronik sinüzitli hastalarda, maksiller sinüs ostiumları sıkça genişletilir. Bu çalışmada tavşan modelinde maksiller sinüs ostiumlarını anterior-inferior ve posteriora doğru genişletmenin mukosiliyer klierense ve normal sinüs fizyolojisine etkisi araştırıldı. Çalışma 2 - 2,5 kg ağırlığında 20 adet Yeni Zellanda tavşanı üzerinde yapıldı. Tavşanların sol maksiller sinüsleri kontrol grubu (1. grup) olarak kullanıldı. Sağ maksiller sinüsler ise çalışma grubunu oluşturdu. Çalışma grubu olarak seçilen 20 sağ maksiller sinüsün 10' unun ostiumları anterior-inferiora (2. grup), 10' unun ise posteriora doğru genişletildi (3. grup). 1. gün ve ameliyattan 14 gün sonra maksiller sinüs tabanına bir damla çini mürekkebi damlatılarak mukosiliyer klierens zamanı, mukosiliyer klierensin şekli, çini mürekebinin ostiumdan geçerek nazal kaviteye ulaşıp ulaşmadığı ve enfeksiyon gelişip gelişmediğine bakıldı. Her iki cerrahi operasyon sonrasında deney hayvanlarına 1 hafta boyunca günde 40 mg/kg ampisilin (Ampisil, Doğu, Türkiye) intramuskuler olarak yapıldı. Sonuçların istatiksel değerlendirilmesinde kontrol grubunda 1. ile 14. günlerde ölçülen mukosiliyer klirens hızları arasındaki anlamlılık Wilcoxon T testi ile analiz edildi. 14 gün sonra enfeksiyon değerleri, mukosiliyer klierens şekillerinin karşılaştırılması, mürekebin maksiller sinüs ostiumundan geçip geçmediği oluşturulan gruplarda %2 testi ile analiz edildi. Bu gruplar içindeki farklar da ileri analiz yapılarak tespit edildi. Bütün gruplarda 14. günde ölçülen mukosiliyer klierens hızlarının karşılaştırılması tek yönlü varyans analizi ile yapıldı. Grup içi anlamlılık düzeyleri ise Tukey-HSD testi ile gösterildi. Mukosiliyer klierens zamanının ostiumları genişletilen grupta kontrol grubuna göre daha fazla azaldığı tespit edildi. Mukosiliyer klierensin şeklinin kontrol grubunun tümünde düzenli olduğu görüldü. Mukosiliyer klierensin şeklindeki düzensizlik en fazla ostiumu posteriora genişletilen sinüslerde tespit edildi. Çini mürekkebi tüm kontrol grubunda maksiller sinüs ostiumundan geçerek nazal kaviteye ulaşıyordu. Ostiumları genişletilen grupta çini mürekebinin ostiumdan nazal kaviteye geçişi azalmıştı. Bu azalış en fazla ostiumu posteriora genişletilen grupta görüldü. Bulunan bu sonuçlaristatistiksel olarak da anlamlı idi (P<0.05). Mukosiliyer klirens hızlan yönünden ostiumu anterior-inferior ve posteriora genişletilen gruplar karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edildi. Aynı zamanda maksiller sinüste görülen enfeksiyon değerleri yönünden ostiumları genişletilen grup ile kontrol grubu karşılaştırıldığında yine istatiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p>0.05). Sonuç olarak tavşanlarda yapılan bu çalışmada ostiumu anterior-inferiora doğru genişletmenin, posteriora yapılan genişletmeden daha az maksiller sinüs fonksiyonlarını bozduğu tespit edildi. Ostiuma yapılan müdahalenin mukosiliyer klierensi yavaşlattığ görüldü bu nedenle endoskopik sinüs cerrahisinde ostium açık olduğunda ostiumun genişletilmemesi ancak stenoz varsa anterior-inferiora doğru genişletilmesinin uygun olacağı kanaatine varıldı. Anahtar kelimeler: Mukosiliyer klierens, endoskopik sinüs cerrahisi, ostium genişletilmesi.