Taksan Grubu Kemoterapötiklerin Oluşturduğu Testis ve Sperm Hasarı Üzerine Gilaburu (Viburnum opulus L.) Meyvesinin Muhtemel Koruyucu Etkilerinin Araştırılması

Abstract

Gilaburu (Viburnum opulus L.) (Glb) meyvesi önemli bir antioksidan olarak bilinmektedir. Bu nedenle, çalışmamızda ratlarda dosetaksel (DTX) ile paklitaksel (PTX) kullanımının oluşturacakları testis ve sperm hasarı üzerine Glb meyve ekstresinin muhtemel koruyucu etkilerininin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada 60 adet yetişkin Wistar Albino erkek rat eşit şekilde 6 gruba ayrıldı. Gruplar; kontrol (haftada bir gün intraperitoneal serum fizyolojik), Glb (haftada bir gün intraperitoneal serum fizyolojik ve günlük ağızdan 100 mg/kg Glb), PTX (haftada bir gün intraperitoneal 4 mg/kg PTX), DTX (haftada bir gün intraperitoneal 5 mg/kg DTX), PTX+Glb (haftada bir gün intraperitoneal 4 mg/kg PTX ve günlük ağızdan 100 mg/kg Glb) ve DTX+Glb (haftada bir gün intraperitoneal 5 mg/kg DTX ve günlük ağızdan 100 mg/kg Glb) şeklinde oluşturuldu. Tüm gruplara 10 haftalık (ratlarda spermatogenezis ve spermlerin epididimis boyunca taşınma süresi göz önünde bulundurularak) kronik bir uygulama yapıldı. Testis ve spermlerdeki hasarlara karşı, Glb meyve ekstresinin koruyucu etkisini değerlendirmek amacıyla; spermatolojik analizler, kan testosteron tayini, testis ve epididimis dokusunda biyokimyasal (süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz, katalaz ve malondialdehit ölçümü), histopatalojik ve immunohistokimyasal incelemeler yapıldı. DTX ve PTX absolut ve rölatif reprodüktif organ ağırlıklarında, testosteron düzeyinde, sperm motilitesi, yoğunluğu, anti-apoptotik hücre sayısında (Bcl-2), testiküler ve epididimal dokulardaki süperoksit dismutaz ve glutatyon peroksidaz aktivitesinde önemli azalmalara neden oldu. Anormal sperm oranını, testiküler ve epididimal malondialdehit seviyesini ve proapoptotik hücre sayısını (Bax) önemli derecede artırdı ve testis histopatolojik yapısında önemli hasarlar oluşturdu. Bununla birlikte, Glb tüketimi PTX’in indüklediği absolut epididimis, seminal vezikül ve ventral prostat ağırlıklarındaki azalmalarda, her iki taksanın neden olduğu azalmış sperm kalitesi, oksidan/antioksidan sistem dengesizliği, artmış apoptotik hücre sayısı ve testiküler histopatolojik hasarlar üzerinde önemli iyileşmeler sağladı. Sonuç olarak, uzun süreli Glb tüketiminin taksanların oluşturduğu erkek ratlardaki reprodüktif sistem hasarlarını azalttığı kanısına varıldı.