Ebeveynlere yönelik aile okuryazarlığı eğitim programınınçocukların sosyal becerilerine etkilerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, aile okuryazarlığı eğitimi kapsamında yürütülen yapılandırılmış öğrenme etkinliklerinin ebeveyn tutumları ile çocukların sosyal becerilerine ilişkin ebeveyn değerlendirmeleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada aile okuryazarlığı; ebeveynlerin yalnızca okuma-yazma becerileriyle sınırlı olmayan, çocuklarının sosyal, duygusal ve bilişsel gelişimlerini desteklemeye yönelik bilgi, beceri ve farkındalıklarını kapsayan bütüncül bir yaklaşım olarak ele alınmıştır. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni doğrultusunda yürütülmüştür. Nicel boyutta tek gruplu ön test–son test yarı deneysel desen, nitel boyutta ise ebeveynlerin deneyim ve algılarını derinlemesine incelemek amacıyla durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel örneklemini, 2025–2026 eğitimöğretim yılı güz döneminde Elazığ ili Palu ilçesindeki bir devlet ilkokulunda öğrenim gören öğrencilerin ebeveynleri arasından gönüllülük esasına göre belirlenen 36 ebeveyn oluşturmaktadır. Nitel boyutta ise maksimum çeşitlilik örnekleme ile seçilen 18 ebeveynle bireysel görüşmeler yapılmıştır. Nicel veriler Demografik Bilgi Formu, Ebeveyn Tutum Ölçeği ve Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği (7–12 yaş) ile; nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırma süreci, aile içi iletişim, empati, sorumluluk, problem çözme, değerler eğitimi ve oyun temelli öğrenme temalarına dayalı 10 haftalık yapılandırılmış bir eğitim programı kapsamında yürütülmüştür. Nicel veriler bağımlı örneklemler t-testi ile, nitel veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, eğitim sonrasında çocukların sosyal becerilerine ilişkin ebeveyn değerlendirme puanlarında anlamlı artış olduğunu göstermiştir. Özellikle iletişim, empati, problem çözme, öz denetim ve sorumluluk alanlarında belirgin gelişmeler saptanmıştır. Ebeveyn tutumlarının daha bilinçli, destekleyici ve rehberlik edici yönde geliştiği; nitel bulguların ise ebeveynlerin çocuklarını daha iyi tanıdıklarını, aile içi iletişimin güçlendiğini ve ebeveyn–çocuk etkileşiminin daha olumlu ve işlevsel hale geldiğini ortaya koyduğu belirlenmiştir.

This study aims to examine the effects of structured learning activities conducted within the scope of family literacy education on parental attitudes and parents' evaluations of their children's social skills. In this study, family literacy is conceptualized as a holistic construct that goes beyond basic reading and writing skills, encompassing parents' knowledge, skills, and awareness in supporting their children's social, emotional, and cognitive development. The research was conducted using an explanatory sequential mixed methods design. A single-group pre-test–post-test quasi-experimental design was employed in the quantitative phase, while a case study design was used in the qualitative phase to explore parents' experiences and perceptions in depth. The quantitative sample consisted of 36 parents who were selected on a voluntary basis from among the parents of students attending a public primary school in the Palu district of Elazığ during the fall semester of the 2025–2026 academic year. In the qualitative phase, individual interviews were conducted with 18 parents selected through maximum variation sampling. Quantitative data were collected using a Demographic Information Form, the Parental Attitude Scale, and the Social Skills Assessment Scale (ages 7–12), while qualitative data were obtained through a semi-structured interview form. The research process was carried out within the framework of a 10-week structured family literacy education program based on themes such as family communication, empathy, responsibility, problem-solving, values education, and playbased learning. Quantitative data were analyzed using a paired samples t-test, and qualitative data were analyzed through content analysis. The findings revealed a significant increase in parents' evaluation scores of their children's social skills following the intervention. Notable improvements were observed particularly in communication, empathy, problem-solving, selfregulation, and responsibility. The results also indicated that parental attitudes became more conscious, supportive, and guiding. Qualitative findings further demonstrated that parents developed a better understanding of their children, family communication was strengthened, and parent–child interactions became more positive and functional.