Şiran (Gümüşhane) yakın doğusunun stratigrafisi

Abstract

Şiran (Gümüşhane) yakın doğu yöresini kapsayan çalışma alanı Pontidler tektonik birliğinin güney zonunda yer alır. Kayastratigrafi birimi esasına göre inceleme yapılan bölgede Liyas'tan Eosen sonuna kadar formasyon mertebesinde altı, bunlar içerisinde üye mertebesinde onbir birim ayırtlanmıştır. Bu birimler yaş sırasına göre şöyle sıralanırlar: Liyas yaşlı Hacıören formasyonu (Ortatepe ve Söfker üyeleri), Dogger-Malm-Alt Kretase yaşlı Berdiga formasyonu, Üst Kretase yaşlı Telme formasyonu (Manyasırtı ve Büyüktepe üyeleri) ve yine Üst Kretase yaşlı Karsoltepe formasyonu (Tavşanpazarı, Külekpınarı ve Armutkıranı üyeleri), Maastrihtiyen-Paleosen (?) yaşlı Limniş formasyonu, Lütesiyen yaşlı Şiran formasyonu (Keredam, Çipillibaba, Haydürük ve Kümbettepe üyeleri). Bu birimler dışında yörede formasyon mertebesinde adlandırılmamış genç traverten ve güncel dereyatağı alüvyonları yer alır. Tortul-volkanik karakterli olan Hacıören formasyonu kömür araseviyeleri içerir. Birim yarı bataklık, sığ ve duraysız denizel ortam koşullarında çökelmiştir. Berdiga formasyonu tümüyle kireçtaşı, dolomitik kireçtaşı ve dolomitlerden ibaret olup, sığ karbonat platformu ortamında çökelmiştir. Üst Kretase birimlerinden Telme formasyonu filiş tipi pelajik çökellerle temsil edilirken, Karsoltepe formasyonu duraysız sığ neritik ortamda çökelmiş kırıntılı ve resifal kireçtaşı litolojisi sunar. Limniş formasyonu az oranda kırıntılı tortullar yanında yoğun olarak bazaltik denizaltı piroklastitleri içerir. İri olistolit blokları içeren Şiran formasyonu neritik ortam ürünü olan nummulitli konglomera ve kireçtaşları ile başlar, derin deniz ortamına özgü filiş türü çökellerle devanvederek, yine nummulitli tortul-epiklastik volkanitlerle sona erer. Şiran formasyonunun konglomera ve filişlerini kesen bazaltik dayklar KD-GB doğrultusunda birbirine paralel dar şeritler halinde; uzanırlar. Yörede Austriyen, Anadolu ve Pireniyen orojenik fazları etkin olmuş ve bu fazlara bağlı üç uyumsuzluk yüzeyi meydana gelmiştir.