SERİ UYARTIMLI SENKRON MOTORUN DİNAMİK DAVRANIŞ MODELLEMESİ

Abstract

Sabit ve değişken frekanslı a.a. tahrikleri için bir senkron motor genel olarak tercih edilir. Fakat çoğu durumlarda düşük maliyeti ve daha sade olması sebebiyle indüksiyon motorları kullanılır. Bu durum özellikle, ayrı bir uyartım düzeneğinin pahalı olacağı küçük tahrikler için geçerlidir. Senkronlanan asenkron motor ise bilezikli asenkron motor ile senkron motorun bir bileşimidir. Böylelikle, bilezikli asenkron motorun üstün kalkış özellikleriyle senkron motorun yüksek verim ve güç katsayısının düzeltilmesi gibi sürekli çalışma özellikleri bir araya getirilir (İmeryüz ve Çetin, 1991). Motorun senkron çalışma için gereken uyartım düzeneğinin daha ucuz ve sade hale getirilmesi amacıyla bazı çalışmalar yapılmıştır. Seri uyartımlı senkronlanan asenkron motor, yuvarlak kutuplu senkron motor olarak çakşır fakat sabit uyartımlı senkron motordan farklı bir davranış gösterir. Rotor devresi bağlantıları motorun genel performansını oldukça etkiler. Bu çalışmada uyartım akımının stator akımına bağımlı değişimini doymayı da hesaba katarak çözen bir sürekli durum modeli açıklanmıştır. Rotor bağlantılarının etkisi, oluşacak katsayılara göre genel ifadelerle açıklanmıştır. Sürekli durumda, seri uyartımlı senkron motorun verim, güç faktörü, aşın yüklenebilme gibi üstünlükleri teorik ve deneysel sonuçlar yardımıyla isbatlanmıştır.IV Seri uyartımlı senkron motorda, bağlantı değişikliklerini, güç elektroniği ve kontrol tekniklerini incelemek amacıyla PSPICE 5.4 devre tasarım programıyla dinamik durum benzetimi başarılmıştır. Alman teorik sonuçlar sayısal osiloskop kayıtlarıyla doğrulanarak sunulmuştur. Benzetimde kullanılan devre şekilleri ve denklemler verilerek benzetim sonuçlarının diğer çalışmalara göre değerlendirmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Seri uyartımlı senkron motor, PSPICE benzetimi.