1787?1792 OSMANLI-RUS SAVAŞI

Abstract

XVIII. yüzyıl Osmanlı siyasi tarihinde Rusya ile olan ilişkiler önemli bir yere sahiptir. Özellikle bu yüzyılın ikinci yarısında Rusya ile yapılan mücadeleler Osmanlı Devleti için bir kırılmanın başladığı dönem olarak da ele alınabilir. Küçük Kaynarca Antlaşması ile başlayan bu süreç, 1787?1792 Osmanlı-Rus ve Osmanlı-Avusturya savaşı ile birlikte iyiden iyiye kendini hissettirerek, Osmanlı Devleti'ni hızlı bir şekilde bir gerileme ve dağılma süreci içine sürüklemiştir.Bu dönemde Kırım Hanlığı hâkimiyeti için iki devlet arsında ciddi mücadeleler yaşanmış ve Kırım, Osmanlı Devleti egemenliğinden çıkarak, Rusya hâkimiyeti altına girmiştir. Bu şekilde Rusya Karadeniz'e tamamen yerleşerek, başta boğazlar olmak üzere, bu bölgedeki tehdidini iyice arttırmıştır. Bundan sonra, Rusların güneye inmesini istemeyen ve çıkarlarını korumak peşinde koşan İngiltere ve Fransa gibi batılı devletler bir yandan edindikleri siyasi ve ekonomik hakları daha da genişletmek isterken diğer taraftan da Rusya'nın bu bölgede daha fazla güçlenmesine engel olmak istiyorlardı. Bütün bu gelişmeler Osmanlı Devleti'nin güçlü devletler arasında bir denge siyaseti yürüterek varlığını devam ettirme zorunluluğunu doğurdu. Artık Osmanlı Devleti toprakları, başta Rusya olmak üzere, birçok Avrupa devletinin rekabet alanı haline geldi.Anahtar Kelimeler: Kırım Hanlığı, Rusya, Yaş Antlaşması, Ziştovi Antlaşması

In Ottoman political history, Ottoman-Russian relations on the 18th century is of prime importance. Struggles against Russia, especially on the second part of this century can be regarded as a breaking point for Ottoman Empire. The process starting with Küçük Kaynarca treaty made itself thoroughly apparent after Ottoman-Russian and Ottoman-Austria War between 1787?1792 and as a result made way to a rapid decline and dissolution of Ottoman Empire.In this period, serious struggles took place between two nations over the rule of the Crimean Khanate and Ottoman Empire lost control of the Crimea and it fell under Russia?s domination. As a result, Russia completely settled down in the Black Sea and increased its threat on the region, particularly on the straits. After that, some western states like England and France who don?t want Russia to access to the warm sea ports and who want to protect their interests started a struggle against Russia?s further advancement in the region. This situation led way to Ottoman Empire to drive a balance policy among strong states and thus to continue its existence. As a consequence, the lands of Ottoman Empire became the competition ground of many western states, notably Russia.Keywords: The Crimean Khanate, Russia, the Yaş Treaty, the Ziştovi Treaty