Deneysel Olarak Azoksimetan ile Oluşturulan Kolorektal Kanser Modelinde Eugenol ve Glisirizik Asitin Muhtemel Koruyucu Etkilerinin Belirlenmesi

Abstract

Kanser, dünyada ölüm nedenlerinin başında gelmektedir. Kolorektal kanser (KRK) ise dünya genelinde hem erkek hem de kadınlarda dördüncü en yaygın kanser tipi olup kanser nedenli ölümlerde üçüncü sırada yer almakta ve tahmini olarak her yıl 1 milyon yeni vaka meydana gelmektedir. Kanser tedavisinde kullanılan konvensiyonel antineoplastiklerin birçok olumsuz yan etkisi bulunmaktadır. Projenin amacı deneysel olarak azoksimetan (AOM) ile kolorektal kanser modeli oluşturulan ratlarda bitkisel kaynaklı eugenol (EU) ve glisirizik asit (GA)’in muhtemel koruyucu etkilerinin araştırılmasıdır. Çalışmada 80 adet Sprague Dawley ırkı erkek rat kullanıldı. Ratlar, her grupta 10 hayvan olacak şekilde; Kontrol, AOM (15 mg/kg, deri altı yolla, haftada bir kez olmak üzere iki hafta), EU (100 mg/kg, gavaj), GA (15 mg/kg, gavaj), EU+GA, AOM+EU, AOM+GA, AOM+EU+GA olarak 8 gruba ayrıldı. EU ve GA, çalışmanın başlangıcından itibaren AOM ve kontrol grubu dışındaki gruplara 16 hafta boyunca uygulandı. Çalışmanın sonunda alınan kolon doku örneklerinde histopatolojik olarak anormal kript odakları (ACF) tayini ve klasik histopatoloji yapıldı. Biyokimyasal olarak malondialdehit (MDA) ve indirgenmiş glutatyon (GSH) düzeyleri ile süperoksit dismutaz (SOD) ve katalaz (CAT) aktiviteleri ölçüldü. Kolon dokusunda Western blot tekniğiyle Bax, Bcl-2, COX-2, NF-kB ve p53 protein ekspresyonları belirlendi. Kan örneklerinde ise MDA, GSH, SOD ve CAT analizleri yapıldı. AOM uygulamasının kolon dokusu MDA düzeyleri ve CAT aktivitesini artırdığı buna karşın GSH düzeyleri ile SOD aktivitelerini azalttığı; kanda ise oksidatif stres parametreleri üzerine önemli bir değişikliğe yol açmadığı tespit edildi. AOM uygulamalarının kolon dokusunda Bcl-2/Bax oranını artırdığı buna karşın NF-kB, COX-2, p53 ve Bax oranlarını ise azalttığı belirlendi. Histopatolojik incelemelerde ise ACF ve kötü huylu tümöral lezyon sayısını artırdığı tespit edildi. Tedavi gruplarında AOM ile birlikte EU ve EU+GA uygulamalarının oksidatif stres ile ACF sayılarını azaltarak, apoptozu indükleyerek ve tümör süpresör protein olan p53 ekspresyonlarını artırarak kanserin prognozunu iyileştirdiği belirlendi. Sonuç olarak, tedavi grupları içerisinde EU ve EU+GA uygulamalarının kansere karşı daha koruyucu etkileri olduğu kanaatine varıldı.