FARKLI CO2 DOZLARININ HALYOMORPHA HALYS (STÅL, 1855) (HEMİPTERA: PENTATOMİDAE) (KAHVERENGİ KOKARCA)' İN GELİŞME VE ÜREME PARAMETRELERİNE ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

Abstract

Bu tez çalışmasında, tarımsal üretim açısından önemli bir tehdit oluşturan istilacı zararlı Halyomorpha halys (Stål, 1855) türünün gelişme ve üreme parametreleri üzerine farklı karbondioksit (CO?) dozlarının etkisi araştırılmıştır. Küresel iklim değişikliği bağlamında atmosferdeki CO? oranının artması, biyotik canlıların fizyolojik süreçlerini ve davranışsal özelliklerini etkileyebilmektedir. Bu kapsamda yürütülen çalışmada, üç farklı CO? düzeyi (kontrol: 450 ppm, orta düzey: 600 ppm ve yüksek düzey: 670 ppm) kullanılarak zararlının yaşam döngüsüne olan etkileri değerlendirilmiştir. Denemeler, kontrollü laboratuvar koşullarında (30 ± 1 °C sıcaklık, %65 ± 10 bağıl nem, 16:8 ışık-karanlık periyodu) gerçekleştirilmiş ve bireylerin gelişim evreleri boyunca yumurtlama davranışları, nimf evrelerinin süresi, yaşam uzunluğu ve yumurta açılım oranları gibi parametreler izlenmiştir. Çalışmada, besin kaynağı olarak soya (Glycine max), havuç (Daucus carota) ve kayısı (Prunus armeniaca) kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, 600 ppm CO? uygulaması zararlının gelişme sürelerini daha dengeleyici ve yumurta verimliliği açısından daha elverişli bir ortam sunmuştur. Buna karşılık, 670 ppm düzeyindeki yüksek CO? uygulaması yumurta açılım süresini kısaltmakla birlikte bireylerin yaşam süresini azaltmış ve ölüm oranını artırmıştır. İstatistiksel analizler, hem CO? düzeylerinin hem de besin kaynağının, zararlının biyolojik gelişimi üzerinde anlamlı etkiler yarattığını göstermiştir (p<0.05). Sonuç olarak, iklim değişikliği koşullarında H. halys'in biyolojisinin nasıl değişebileceğine dair önemli bulgular sunmakta, zararlının gelecekteki potansiyel yayılımı ve mücadele stratejilerinin planlanması açısından da bilimsel bir zemin oluşturmaktadır.This thesis investigates the impact of varying carbon dioxide (CO?) concentrations on the developmental and reproductive parameters of Halyomorpha halys (Stål, 1855), an invasive pest posing a significant threat to agricultural production. In the context of global climate change, the increasing atmospheric CO? levels can influence the physiological processes and behavioral traits of biotic organisms. Within this scope, the study evaluated the effects of three distinct CO? levels (control: 450 ppm, moderate: 600 ppm, and high: 670 ppm) on the pest's life cycle. Experiments were conducted under controlled laboratory conditions (30 ± 1 °C, 65 ± 10% relative humidity, 16:8 light:dark photoperiod), and parameters such as oviposition behavior, nymphal stage duration, longevity, and egg hatching rates were monitored throughout the developmental stages of the individuals. Soybean (Glycine max), carrot (Daucus carota), and apricot (Prunus armeniaca) were utilized as food sources in the study. Analysis of the results indicates that the 600 ppm CO? application provided a more stabilizing environment for the pest's developmental periods and was more favorable for egg productivity. Conversely, the high CO? application at 670 ppm shortened the egg hatching period while simultaneously reducing individual longevity and increasing mortality rates. Statistical analyses revealed that both CO? levels and food sources had significant effects on the biological development of the pest (p < 0.05). In conclusion, this study provides crucial findings regarding how the biology of H. halys may change under climate change conditions, also establishing a scientific basis for planning future potential spread of the pest and developing effective control strategies.