SÖZDE KIZLAR ROMANINDAN HAREKETLE PEYAMİ SAFA'NIN ÜSLUBU

Abstract

İnsanlar arası etkileşimde birinci planda rol oynayan dil, edebî eserlerin en önemli öğesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Yazarlar, dili kullanabildikleri ölçüde kalıcı olabilirler. Yazarı, okura tanıtan, edebiyat dünyasının ölümsüzleri arasına sokan kullandığı dildir.Türk Edebiyatının en iyi yazarlarından biri olarak kabul edilen Safa da Türkçeyi başarılı bir şekilde kullanan romancılarımızdandır. Kahramanların ruh hâllerini, olay örgüsünün akışını edebî ifadelerle kuvvetlendirerek, edebiyatımıza ivme kazandıran Safa; çok kelimeli, yeni bileşimlerle dolu, incelikleri ayrı ve bol sıfatlarla, zarflarla ifade eden canlı, bol imajlı, istiareli ve teşbihli bir üslûbun sahibidir. Bu çalışmada, Peyami Safa?nın ?Sözde Kızlar? eserinden hareketle Türkiye Türkçesinin cümle bilgisi (sentaksı) karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çeşitli dilbilimcilerin ?Kelime Grupları ve Cümleler? hakkında yapmış olduğu değerlendirmeler göz önünde bulundurulmuştur.Birinci bölümde kelime grupları başlığı altında kelime grupları; tekrar grubu, bağlama grubu, sıfat tamlamaları, iyelik grubu ve isim tamlamaları, aitlik grubu, unvan grupları, ünlem grupları, sayı grupları, edat grupları, kısaltma grupları, isim-fiil grupları, sıfat-fiil grupları, zarf-fiil grupları, bileşik isimler, bileşik fiiller alt başlıklarında incelenmiştir.Cümle başlığı altında ise; cümlenin öğelerini yüklem, özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, cümle dışı unsurlar olarak alt başlıklara ayırdıktan sonra, cümle ve cümle türleri çalışmaları hakkında bilgiler verilmiş, yapısına göre cümle, yüklemin türüne göre cümle, yüklemin yerine göre cümle, anlamlarına göre cümleler şeklinde sınıflandırılmıştır. Çalışmada yer alan örneklemelerde eserdeki kelime gruplarından faydalanılmıştır.Çalışmanın son bölümünde ise bütün bu verilerden hareketle Safa?nın üslûbu çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dil, Peyami Safa, Sözde Kızlar, Söz Dizimi, ÜslûpLanguage, which serves a function in communication firstly, appears as the most important item for the literary works. Writers may outlast to the extent that they use it. It is the language, which presents the writers to the readers andmakes them eternal in the literary world.Safa, accepted as one of the best writers in Turkish literary, is one of the novelists who use the Turkish language successfully in his works.Safa who lends impetus to our literature by strengthening the plot and the moods of the protagonists with literary phrases has the literary style which has many words, full of new compositions, imagery and lively metaphors and similes, the niceties with many and various adjectives and adverbs. In this study, Turkish Syntax is viewed comparatively with reference to ?Sözde Kızlar?, Peyami Safa?s novel. The evaulation studies on ?Phrases and Sentences? of several linguists are taken into consideration.In the first chapter, phrases are viewed under the head of ?Phrases?. Repetations, conjuctions, adjective clause, possessive pronouns, noun clause, possessive adjectives, titles, exclamations, number groups, prepositional phrases, abbreviation, gerunds, participles, verbal adverbs, compound nouns, compound verbs are viewed under the subtitles.Under the head of sentence, there are sentence components : predicate, subject, object, indirect object, adverb. After thesubtitles of non-sentence elements, ıt is informed of sentence and sentence types studies. They are classified under the subtitles of sentences according to the structure, predicate types, predicate place and semantics. It is benefitted from the phrases of the work in the samplings of the study.In the last part, Safa?s style is deducted with reference to all this study. Key Words: Language, Peyami Safa, Sözde Kızlar, Syntax, Style.