Afet bilincini geliştirmeye yönelik artırılmış gerçeklik destekli mobil oyun tasarımı

Abstract

Türkiye'nin yüksek sismik riske sahip coğrafi konumu, çocuklara yönelik etkileşimli ve sürdürülebilir afet eğitimi araçlarının geliştirilmesini önemli kılmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, ilkokul düzeyindeki çocuklarda deprem farkındalığını geliştirmeye yönelik artırılmış gerçeklik destekli bir mobil oyun olan "Deprem Kahramanları" uygulamasını yazılım mühendisliği ilkeleri çerçevesinde tasarlamak, geliştirmek ve pedagojik etkililiğini ampirik olarak değerlendirmektir. Uygulama; karşılama ve kullanıcı kayıt, bilgi quiz'i, deprem çantası hazırlama, ev içi tehlike belirleme ve artırılmış gerçeklik deneyimi olmak üzere beş bütünleşik modülden oluşmaktadır. Geliştirme süreci Unity 3D oyun motoru ve AR Foundation kütüphanesi temelinde yürütülmüş; veri toplama altyapısı için Firebase Realtime Database kullanılmıştır. Uygulama Elazığ ilinde bir özel ilkokulda 2., 3. ve 4. sınıflarda öğrenim gören 73 öğrenci üzerinde uygulanmış; toplanan veriler Python tabanlı bir analiz iş akışı ile incelenmiştir. Bulgular öğrencilerin deprem bilgisi quizinde %84.7 başarı oranı sergilediklerini ortaya koymakta; çanta hazırlama modülünde elde edilen %68.1 başarı oranı ise teorik bilgi ile uygulamalı beceri arasında 16.6 puanlık anlamlı bir bilgi-davranış açığını işaret etmektedir. Yaş gruplarına göre quiz performansında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlemlenirken (F=4.02, p=0.011), cinsiyetler arasında anlamlı fark bulunmamıştır (t=0.955, p=0.343). Tema bazlı analiz, çocukların davranışsal bilgileri teknik kavramlara kıyasla daha kolay öğrendiklerini göstermiştir. Çalışma, Türkiye'de ilkokul düzeyinde artırılmış gerçeklik destekli afet eğitimi uygulamalarına yönelik veriye dayalı bir referans sunmaktadır.The high seismic risk profile of Türkiye's geographical position highlights the importance of developing interactive and sustainable disaster education tools for children. This thesis aims to design, develop, and empirically evaluate the pedagogical effectiveness of "Deprem Kahramanları" (Earthquake Heroes), an augmented reality-supported mobile game intended to enhance disaster awareness among primary school children, within a software engineering framework. The application comprises five integrated modules: welcome and user registration, knowledge quiz, earthquake bag preparation, indoor hazard identification, and augmented reality experience. The development process was conducted using the Unity 3D game engine and the AR Foundation library; Firebase Realtime Database was utilized for the data collection infrastructure. The application was deployed with 73 students enrolled in 2nd, 3rd, and 4th grades at a private primary school in Elazığ; the collected data were analyzed through a Python-based analytical workflow. Findings indicate that students achieved a success rate of 84.7% in the earthquake knowledge quiz, while the 68.1% success rate obtained in the bag preparation module reveals a statistically meaningful 16.6-point knowledge-behavior gap between theoretical knowledge and applied skills. While quiz performance demonstrated statistically significant differences across age groups (F=4.02, p=0.011), no significant difference was observed between genders (t=0.955, p=0.343). Theme-based analysis showed that children acquired behavioral information more readily than technical concepts. The study provides a data-driven reference for augmented reality-supported disaster education applications at the primary school level in Türkiye.