Elazığ ve çevresinde koyun, keçi ve sığırda eksternal myiasis etkenlerinin yayılış ve gelişmeleri

Abstract

Bu araştırma, 1994 ve 1995 yıllarında Elazığ Merkez, Sivrice, Kovancılar, Baskil ilçeleriyle Salkaya köyünde yürütülmüştür. Sineklerin toplanmalarını sağlamak ve öldürmek maksadıyla önceden kokuşturulmuş et, karaciğer ve dalak parçaları üzerine Golden Malrin serpilmiş ve bu şekilde odaklardan toplam 10440 adet sinek yakalanmıştır. Laboratuvarda morfolojik özelliklerine göre teşhis edilen sineklerin 7989 (% 76.52)' unun Lucilia sericata, 35 (% 0.34)' inin L. caesar, 540 (% 5.1 T)1 mm Calliphora vicina, 46 (% 0.44)' sının C. vomitoria, 1416 (% 13.56)' sının Chrysomyia albiceps, 3 (% 0.03)' ünün Wohlfahrtia magnifica, 233 (% 2.23)' ünün Sarcophaga haemorrhoidalis ve 178 (% 1.71)' inin de S. carnaria olduğu görülmüştür. Sineklerin 9490 (% 90.90) adedinin dişi, 950 (% 9.10) adedinin erkek olduğu belirlenmiştir. W. magnifica' nm erkeklerinin dışında, diğer türlerin erkek ve dişilerine rastlanmıştır. Her iki yılın Ocak, Şubat, Mart, Kasım ve Aralık aylarında görülmeyen sineklerin meteoroloji verilerine göre ortalama; sıcaklığın 17.9°C, nisbi nemin % 52.8 ve yağış miktarının 24.4 mm3 olduğu 1994 yılı Mayıs ayında (% 20.92), ortalama; sıcaklığın 21.4°C, nisbi nemin % 43.4 ve yağış miktarının 10.7 mm3 olduğu 1995 yılı Haziran ayında (% 24.6) en yüksek oranda bulundukları tespit edilmiştir. Laboratuvar şartlarında gelişmeleri incelenen türlerden; Lucilia sericata' nın 17-22 günde, C. vicina ve W. magnifica' nm 19-23 günde S. haemorrhoidalis' in ise 10-16 günde gelişmelerini tamamladıkları görülmüştür. Diğer taraftan, araştırma süresince 52 myiasis vakası tespit edilmiştir. Bunlardan; 22 (% 42.31)' si her iki yılın Haziran ayında, 10 (% 19.23)' u Mayıs ayında, 9 (% 17.31)' u Temmuz ayında, 8 (% 15.38)' i Eylül ayında ve 3 (% 5.77)' ü de Ağustos ayında görülmüştür. Vakaların 47 (% 90.38)' sinin koyunlarda, 5 (% 9.62)' inin de sığırlarda bulunduğu saptanmıştır. Keçilerde herhangi bir myiasis vakasına rastlanmamıştır. Yaralardan toplanan larvaların yapılan preparatlarmm ve pupadan çıkan sineklerin incelenmesi sonucunda, yaraların 51 (% 98.08)' inin W. magnifica, 1 (% 1.92)' inin de L. sericata larvaları tarafından oluşturulduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, nekrotik dokuları uzaklaştırılan ve uygun antiseptiklerle yıkandıktan sonra negusant püskürtülen yaraların tamamının iyileştikleri görülmüştür.