OSMANLI TAHRİR DEFTERLERİNE GÖRE XVI. YÜZYILDA KUDÜS'ÜN DEMOGRAFİK YAPISI

Abstract

Kudüs hem Yahudiler hem Hristiyanlar hem de Müslümanlar tarafından kutsal kabul edilen yegâne şehirdir. Bu nedenle tarih boyunca ihtilaflara ve savaşlara konu olmuş bir türlü paylaşılamamıştır. Bu üç dinin müntesipleri de Kudüs üzerinde hak iddia etmişlerdir. Bu bağlamda demografik yapının tespiti önem arzetmektedir. "Osmanlı Tahrir Defterlerine Göre XVI. Yüzyılda Kudüs'ün Demografik Yapısı" adlı tezimiz bu konuda hiç şüphesiz en güvenilir kaynak olan Osmanlı arşiv belgeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Bu çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kuruluşundan XVI. yüzyıla kadar Kudüs'ün tarihi verilmiştir. İkinci bölümde 1527- 1528 yıllarında Osmanlı Devleti tarafından Kudüs'te yaptırılan ilk tahrir, üçüncü bölümde 1554 tahriri ve dördüncü bölümde ise 1570 tahriri esas alınarak Kudüs şehir merkezi, Kudüs'e bağlı köyler ve mezraların demografik yapısı tespit edilmiştir. Çalışmamızın her bölümünde bu tahrir defterlerinden elde edilen bilgi ve veriler tablolara dökülmek suretiyle üç dinin müntesiplerinin nüfusları mukayeseli bir şekilde ortaya konulmuştur. Böylece XVI. Yüzyılda Kudüs şehir merkezi, Kudüs'e bağlı köyler ve mezraların demografik yapısı bir bütün halinde gözler önüne serilmiştir.

Jerusalem is the only city admitted sacred by both Jews, Christians and Muslims. It has never been shared and has always been the reason of disagreements and conflicts throughout history. The followers of these religions have also claimed rights over Jerusalem. In this context, it is important to make firm the demographic structure. This study titled "The Demographic Structure of Jerusalem in the XVIth century according to the Ottoman Tahrir Defters" was dealed with on the depend on Ottoman archive documents, which are undoubtedly the most reliable sources on this subject. Study consists of four main chapters. In the first one, the history of Jerusalem from its foundation until the XVIth century is dealed with. In the second part, the first survey held by the Ottoman Empire in Jerusalem in 1527-1528, in the third part, the 1554 survey and in the fourth part, the demographic structure of Jerusalem city centre, villages and hamlets of Jerusalem were determined based on the 1570 survey. In each chapters of our study, the information and data obtained from these "tahrir defters" were tabulated and the populations of the adherents of the three religions were presented in a comparative manner. Thus, the demographic structure of Jerusalem city centre, villages and hamlet of Jerusalem in the XVIth century has been revealed as a whole.