MORDECAI MENAHEM KAPLAN’IN YAHUDİLİĞE YAKLAŞIMI

Abstract

Amerika’daki Yahudi mezhepleri arasında en genç Yahudi ekolü olarak Yeniden Yapılanmacı Hareketkabul edilir. Diğer Yahudi mezheplerinden (Reformist, Neo-Ortodoks ve Muhafazakâr Yahudilik) farkı, XX.yüzyılın ilk yarısında Amerika’da doğup gelişmesidir. Bu hareket bir Yahudi haham, filozof, teolog veeğitimci olan Mordecai Menahem Kaplan’ın (1881-1983) düşünceleri ve eylemleriyle ortaya çıkmıştır.Kaplan’ın en orijinal yönü Yahudiliğe getirdiği farklı yorumlardır. Ona göre Yahudilik bir din değil;Yahudilerin çağlar içerisinde oluşturdukları bir medeniyettir. Yahudilik, Yahudilerin ortak tarihi, edebiyatı,dili, halk inançları, kutsalları, davranış biçimleri, sosyal organizasyonu, sosyal ve ruhsal idealleri ile estetikdeğerlerinden oluşan bir medeniyettir. Kaplan, yaptığı Yahudilik tanımını naturalist, organismal,, demokratikve pragmatik olmak üzere dört yaklaşıma dayandırmaktadır. Kaplan, naturalist din kavramına karşı dinidoğal temellere dayandıran realist ve rasyonalist bir anlayışı savunmuştur. O, Yahudi medeniyetindeki bütünunsurların canlı ve bütünsel olarak birbirleriyle organik bir bağ içinde olduğunu ileri sürerek, Yahudiliğindemokrasi ile uyumlu olması ve Yahudi toplumuna fayda sağlaması gerektiğini savunmuştur.