TATAR TÜRKÇESİNDEKİ GÜNÜMÜZ KUR’AN TERCÜMELERİNİN DİL ÖZELLİKLERİ

Abstract

Bilindiği gibi, Tatar halkının büyük bir çoğunluğu İslam dinine mensuptur. Bu dinin etkisi altında milli bilinç oluşmakta, milli kültür gelişmektedir. Tatar Türkçesinde dinî edebiyatın ilk örneklerinin görülmesi, Müslümanların kutsal kitabı Kuran'ın ilk tefsirlerinin (yorumlamalar, çeviriler) yapılmasıyla başlar. Kazan Tatarlarının (İdil Türkleri) ilk Kuran tefsirlerinin XVI. yüzyılın sonlarında görüldüğü varsayılmaktadır. Bu elyazmaların ayrı ayet ve sureleri günümüze kadar ulaşmaktadır. XII, XIII, XIV. yüzyıllarda da Kuran'ın farklı ayet ve sureleri Türkçeye tercüme edilmiştir. 1880 yılında \"??-?????\" (el-Kehf) suresi Tatar Türkçesine çevrilmiş, 1907 yılında da Kazan Üniversitesi Yayınevinde Tatar Türkçesiyle ayrı bir kitap olarak basılan \"??- ????? ?? ??????????\" (El İtk?n di tercimetil) adlı tam Kuran tefsiri yayımlanmıştır. 1910 yılında Kazan \"Urnek\" Basımevinde, Muhammet İmankolıy'ın çevirisiyle \"????????? - ????? ?? ???????? - ??????\" (Teshiylül - bey?n fi tefsiril - Kûren) adı altında Tatar Türkçesiyle tam Kuran tefsiri yayımlanmıştır. Bu makalede, tefsirlerin Tatar halkı arasındaki ortaya çıkış tarihi incelenmektedir. Tüm Müslüman halkların kendi tefsirlerinde, Kuran'ın orijinalinden anlayabilmeleri bulunmaktadır. Makalenin asıl gayesi, XX. yy. sonlarıyla XXI. yy. başlarında yapılan tefsirlerin dil özelliklerini incelemektir. Birincil kaynaklar ise, Müslüman Tatarlar arasında günümüzde en yaygın tefsirler olan Ferit Salman ve Rabit Batulla'nın tefsirleridir. Ferit Salman'ın Kur'an çevirisi 1991 yılında, Rabit Batulla'nın Kuran çevirisi ise 2004 yılında yayımlanmıştır