AFET SONRASI BARINMA ÇÖZÜMLERİNDE DOĞAL YAPI MALZEMELERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Afetler, toplumların sosyal, ekonomik ve çevresel yapısını derinden etkileyen olaylar olup, afet sonrası barınma çözümleri afetzedelerin temel ihtiyaçlarının karşılanmasında kritik bir rol oynamaktadır. Bu tez, afet sonrası barınma çözümlerinde doğal yapı malzemelerinin çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesini ve çevre dostu, ekonomik ve toplumsal fayda sağlayan barınma birimleri oluşturulmasını amaçlamaktadır. Doğal malzemelerin kullanımıyla çevresel sürdürülebilirliğin artırılacağı, kültürel uyum ve toplumsal kabulün güçleneceği, ekonomik maliyetlerin azalacağı ve kalıcı barınma çözümlerinde daha etkin sonuçlar elde edileceği hipotezleri öne sürülmüştür. Bu çalışmada, karma yöntem çerçevesinde nicel ve nitel veriler birlikte değerlendirilmiş; literatüre dayalı bilgiler sistematik olarak elde edilmiştir. Bu bağlamda literatürde yer alan dünyadan ve Türkiye'den seçilen 108 yapı örneği (geçici ve kalıcı barınma birimleri ile doğal malzemeli modern yapılar) sürdürülebilirlik kriterleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Yapılarda kullanılan yapı malzemeleri de aynı şekilde sürdürülebilirlik kriterleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular, geçici barınma birimlerinde ahşap, bambu ve kerpiç gibi doğal malzemelerin az kullanıldığını, kalıcı birimlerde ise betonarme yapıların büyük çoğunluğu oluşturduğunu göstermektedir. Doğal malzemelerle inşa edilen modern yapıların çok büyük bir kısmı sürdürülebilir bulunmuş, yerel kaynakların kullanımının karbon salımını ve maliyetleri azalttığı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, doğal yapı malzemelerinin afet sonrası barınma çözümlerinde çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliği artırabileceği ve karma doğal yapı malzeme kullanımının yapısal performansı iyileştirebileceği şeklindedir.

Disasters are events that deeply impact the social, economic, and environmental structures of societies, and post-disaster housing solutions play a critical role in meeting the basic needs of disaster victims. This thesis aims to evaluate the use of natural building materials in post-disaster housing solutions from the perspectives of environmental, economic, and social sustainability, and to propose the creation of housing units that are more environmentally friendly, cost-effective, and socially beneficial. The hypothesis put forward is that the use of natural materials will enhance environmental sustainability, strengthen cultural adaptation and social acceptance, reduce economic costs, and result in more effective outcomes in permanent housing solutions. In this study, quantitative and qualitative data were evaluated together within the framework of a mixed-methods approach, and literature-based information was systematically obtained. In this context, 108 building examples from both world and Türkiye found in the literature (including temporary and permanent shelter units as well as modern structures made with natural materials) were evaluated within the framework of sustainability criteria. The construction materials used in these buildings were also assessed within the framework of sustainability criteria. The findings indicate that natural materials such as wood, bamboo, and adobe are rarely used in temporary housing units, while reinforced concrete structures constitute the majority of permanent housing units. A large proportion of modern structures built with natural materials were found to be sustainable, and it was determined that the use of local resources reduces carbon emissions and costs. The results suggest that natural building materials can increase environmental, economic, and social sustainability in post-disaster housing solutions, and that the use of mixed natural building materials can improve structural performance.