Düyûn-ı Umûmiyye of Egypt: Factors Influencing the Establishment of the “Caisse de la Dette publique d'Égypte”

Abstract

Foreign indebtment is one of the most well-known methods used by states for reasons such as correcting the deteriorated income-expenditure balance, supporting development projects, providing capital for investments, needing financial resources for modernization efforts, etc. Unplanned and careless indebtment have led to some negative developments for these administrations over time. Egypt is an example of this. In Egypt, one of the privileged provinces of the Ottoman Empire, the Caisse de la Dette publique d'Égypte or Commission of the Public Debt (Borç Sandığı) was established on May 2, 1876, depending on the foreign borrowings made during the administration of Khedive Ismail Pasha. The period of Khedive Ismail Pasha is important in terms of showing how a ruler played a decisive role in the destiny of his country and people. The Khedive's mission, dreams and goals to modernize Egypt and make it a part of European civilization, combined with the ambitions of the capitalists in pursuit of easy wealth in Egypt, have been the most important reasons of increasing foreign indebtedness. The factors that led to the establishment of Caisse de la Dette in Egypt before the Düyûn-ı Umûmiyye are discussed in this study.

Dış borçlanma gelir-gider dengesinin düzeltilmesi, kalkınma projelerinin desteklenmesi, yatırımlara sermaye, modernleşme çabalarına kaynak bulma vb. gerekçelerle devletler tarafından başvurulan bilindik yöntemlerden biridir. Plansız ve özensiz borçlanmalar ise zamanla bu idareler için olumsuz birtakım gelişmelerin yaşanmasına neden olmuştur. Osmanlı Devleti’nde dış borçlarını ödeyememesi sonucu kurulan Düyûn-ı Umûmiyye buna örnektir. Fakat devlet gelirlerini alacaklılar adına idare ve kontrol yetkisini kullanan bu tür yapılar sadece Osmanlı Devleti’ne özgü değildir. Buna örnek olarak Mısır gösterilebilir. Osmanlı Devleti’nin imtiyazlı eyaleti Mısır’da Hidiv İsmail Paşa’nın idaresi süresince yapılan dış borçlanmalar sonucu 2 Mayıs 1876’da Caisse de la Dette publique d’Égypte / Mısır Borç Sandığı kurulmuştur. Caisse de la Dette, Mısır bütçesinin yarıya yakına tekabül eden gelirleri alacaklılar adına kontrol etme yetkisine sahip olmuştur. Mısır’ın borçluluğu sonucunda yaşananlar birkaç yıl içinde İngiliz işgaliyle sonuçlanacak gelişmeleri de beraberinde getirmiştir. Hidiv İsmail Paşa dönemi bir idarecinin ülkesi ve insanlarının kaderinde nasıl belirleyici bir rol oynadığını göstermesi bakımından önemlidir. Hidiv’in Mısır’ı modernleştirme ve Avrupa medeniyetinin bir parçası haline getirme misyonu, emelleri ve hedefleri, Mısır’da kolay servet elde etme peşinde olan sermaye sahiplerinin hırsları ile birleşmesi artan dış borçlanmanın en önemli sebepleri olmuştur. Düyûn-ı Umûmiyye’den önce Mısır’da Caisse de la Dette kurulmasına neden olan faktörler bu çalışmada ele alınmıştır.