ELAZIĞ GÜNEYİ YEMİŞLİK-DEREBOYNU KÖYLERİ ARASINDAKİ MAGMATİK KAYAÇLARIN PETROGRAFİK VE JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ

Abstract

Bu tez çalışmasıyla Elazığ ili güneyinde Tadım, Dedeyolu, Badempınarı, Kavallı, Dereboynu, Alıncık, Yemişlik köyleri çevresinde yayılım gösteren Üst Kretase yaşlı Elazığ Magmatitleri, Üst Miyosen-Pliosen yaşlı Karabakır Formasyonu, Orta Eosen yaşlı Maden Grubu volkanik kayaçların mineralojik – petrografik ve jeokimyasal özellikleri incelenmiş, magmanın kökeni ve oluşumunda etkili olan süreçlere açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Petrografik çalışmalar sonucunda, bölgede Elazığ Magmatitlerine ait kayaçların dasit/riyolit, bazalt, spilitik bazalt, andezit, bazaltik andezit ve trakit, tefrit ve dolerit bileşiminde kayaçlardan oluştuğu, Maden Grubuna ait örneklerin latit, dasit/riyolit, litik tüf bileşiminde, Karabakır Formasyonuna ait örneklerinin ise çoğunlukla bazalt ve az oranda tefrit bileşimli kayaçlardan oluştuğu tespit edilmiştir. Jeokimya verileri tüm birimlerin petrografik verileriyle uyumluluk gösterir. Ayrıca bu jeokimyasal verilere göre Elazığ Magmatitleri ve Maden Grubu kayaçlarının düşük ve orta-K'lu ve genellikle kalkalkali özellik gösterdikleri, Karabakır Formasyonu kayaçlarının ise yüksek-K'lu alkalen özellikli olduğu belirlenmiştir. Çalışma konusu kayaçların LILE ve HNTE'lerinde gerçekleşen zenginleşmeler; dalma–batma sürecinin etkisi, kabuksal kirlenme veya kaynak bölgesindeki düşük dereceli kısmi ergime olaylarının etkisini belirtmektedir. Bu kayaçların düşük MgO içeriği, aynı zamanda bu kayaçların yitim zonu ortamlarında, yiten litosferin veya metasomatize olmuş üst manto kaynağının belli şartlar altında, kısmi ergimesiyle oluştuklarını desteklemektedir. Tüm jeokimyasal değerlendirmelerde, Elazığ ve Maden grubu örnekleri, benzer magma kaynağını karakterize eden bir davranış sergilerken, Karabakır Formasyonu örnekleri farklı bir magma ya da farklı petrojenetik olaylardan etkilenmiş magmayı karakterize ettiği söylenebilir. Elazığ ve Maden volkanik kayaçlarının dalma-batma ile zenginleşmiş litosferik kaynaktan, bunun yanında yüksek Nb/Ba ve Nb/La içeriğine sahip Karabakır Formasyonu kayaçlarının ise astenosferik kaynak ve kıta içi zenginleşmelerden etkilendiği söylenebilir. Örneklerin kimyasal analiz değişimlerine uyumlu olarak izotop analiz verileri de tüm bu kayaçların homojen bir kaynaktan türemediklerini göstermektedir. Buna göre ada yayı volkanitlerini temsil eden Elazığ Magmatitleri örneklerinin düşük (87Sr/86Sr)i oranları ve pozitif (+) ?Ndi değerlerine sahip olması, bu kayaçların tüketilmiş bir manto kaynağı ve/veya tüketilmiş bir mantodan türeyen ve yaşlı bir metazomatizmaya işaret etmektedir. Karabakır Formasyonu volkanitlerinin ise tüketilmiş bir mantodan türeyen en son üye olduklarına işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Tadım-Alıncık, Elazığ Magmatitleri, Maden Grubu, Karabakır Formasyonu, jeokimya, Sr - Nd izotop analizi

South of the village of Elazig Yemişlik-Dereboynu Between Petrographic and Geochemical Features of Igneous Rocks In This thesis, it has examined that mineralogical - petrographic and geochemical characteristics of Middle Eocene Maden Group volcanic rocks, Upper Miocene-Pliocene Karabakır Formation, the Upper Cretaceous magmatics of Elazığ spreading around of Tadım, Dedeyolu, Badempınar, the Kavalli, Alıncık, Yemişlik villages in the south of Elazig province. Furthermore it has tried to clarify magma origin and influential processes in its formation. in results of Petrographic studies, İt has determined that formation of dacite / rhyolite, basalt, spilitic basalt, andesite and basaltic andesite, trachyte, tephrite dolerite in the area belonging to Elazığ magmatics. The samples belong to group of Mine is composition latite, dacite / rhyolite, lithic tuffs. The samples of Karabakır Formation is occur mostly basalt and minor tephrite rocks. Geochemical datais compatible with petrographic data of all units. In addition, it geochemical data has determined that Elazığ magmatics and Mining Group rocks has low-and middle-K calc calc feature and Karabakır Formation rocks has high-K calc alkaline In this study, LILE and LREE enrichments occurring in rocks were referred that the effect of plunge-sinking process, the effect of crustal contamination or low degree partial melting in the source region. Low MgO content of these rocks were supported that subducted lithosphere or upper mantle source metasomatized under the certain circumstances occurred with partial melting. In All of the geochemical assessment, Karabakır Formation samples were characterization that affected magma by a different magma or different plutons events, while Elazığ and Maden group samples were showed behavior that the same magma source that will characterize. Elazığ and Maden volcanic rocks were affected enriched lithospheric source with plunge-sinking process, Formation Karabakır rocks with high Nb / Ba and Nb / La content were affected from enriched asthenospheric source and inland. Chemical analysis results of samples in accordance with isotope analysis data are indicate not descended from a homogeneous source of all of these rocks. Accordingly, Elazığ magmatics samples representing island arc volcanics have low (87Sr/86Sr) i ratios and positive (+) ?n values. It suggests that depleted mantle source and / or a depleted mantle derived, and an old metasomatism of these rocks. Karabakır Formation volcanic rocks indicated the latest members derived from a depleted mantle. Keys words: Tadim-Alincik, Elazig Magmatics, Mining Group, Karabakır Formation, geochemical, Sr - Nd isotope analysis