DEMOKRATİK KÜLTÜRÜN EDİNİLMESİNDE ŞEHİRLEŞMENİN ROLÜ: ELAZIĞ ÖRNEĞİ

Abstract

Şehirlileşme ile demokratik değerlerin edinilmesi arasında ilişki arayan bu araştırma, göçmen-yerli ayırımı gözetmeksizin, şehir merkezinde oturanlar üzerinde yapılan karşılaştırmalı bir alan araştırmasıdır. Araştırmada Elazığ alan örneklemesi yoluyla şehir planını gösterir bir harita üzerinde üç ayrı bölgeye ayrılmıştır. Örneklemin temsil gücünü arttırmak amacıyla Çarşı Mahallesi birinci; Akpınar ikinci ve çoğunlukla Alevi vatandaşların yaşadığı bir gecekondu mahallesi olan Esentepe üçüncü bölgeyi temsil etmek üzere tesadüfi yolla örnek alınmıştır. Şehirlileşmenin demokratik kültürün benimsenmesine etkisini tespit etmek maksadıyla şehirlileşme ve demokratlaşma durumuna ilişkin değerlendirmeler karşılaştırılarak; örneklem grubunun hem şehirlileşme, hem de demokratik değerleri benimseme derecesinin orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. Şehirlileşme ve aynı zamanda demokratlaşma derecesi nisbeten daha yüksek olan bölgenin Çarşı Mahallesi olduğu saptanmıştır. Şehirlileşme ve demokratlaşma dereceleri arasındaki bu denklik, tesadüfle açıklanamayacak kadar belirgindir. Eldeki sonuçlara dayanarak şehirlileşme-demokratlaşma ilişkisinin varolabileceği, ancak bu ilişkinin sınırlı ölçülerde bulunabileceğini söylemek mümkündür. Çünkü nisbeten merkeze uzak, sosyo-ekonomik düzeyi düşük bir gecekondu bölgesi olan Esentepe 'de yaygın siyasi düşüncenin ideolojik boyutunun güçlülüğü dolayısıyla demokratik değerlerin benimsenme seviyesi çok düşük düzeylerde değildir. ANAHTAR KELİMELER: Demokrasi, demokratlaşma, demokratik kültür, vatandaşlık, vatandaşlık kültürü, siyasi kültür, şehirleşme, şehirlileşme, modern hayat.