TUNCELİ (MERKEZ) KARBONATLI KAYNAK ÇÖKELLERİNDE (TUFA/TRAVERTEN) SEDİMANTOLOJİK VE JEOKİMYASAL İNCELEMELER

Abstract

Bu çalışma kapsamında, Tunceli il merkezi ve yakın çevresinde konumlanan karasal karbonatların (kaynak çökelleri) sedimantolojik, petrografik ve jeokimyasal bulgulardan elde edilen verilerin ilişkilendirilmesi ile; çalışılan karbonatların oluşum mekanizmalarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu karbonatlar Dinar ve Munzur vadi kenarları boyunca oluşmuştur. Dolayısıyla çalışma alanı iki bölgeye (Dinar ve Munzur) ayrılmıştır. Bu tez çalışması ile, Dinar karasal karbonatlarında üç depolanma ortamı belirlenmiştir. (i) havuz ortamında; dalgalı laminalı stromatolit, kalkerli laminer kabuk, (ii) baraj (engel) ortamında; fitobağlamtaşı, domal onkoidal stromatolit, (iii) yüksek eğimli yamaç ortamında; domal onkoidal stromatolit, domal onkoidal olmayan stromatolit litofasiyesleri gözlenmiştir. Munzur karasal karbonatlarında üç depolanma ortamı belirlenmiştir. (i) şelale (waterfall) ortamı, (ii) yamaç ortamında; kristalin kabuk, çimentotaşı, fenestral gözenekli tanetaşı ile sarılımlı taneler içeren tanetaşı, (iii) yamaç önü ortamında ise fito tanetaşı ve istiftaşı litofasiyesleri ayırtlanmıştır. Dinar ve Munzur karbonatlarının element analizi sonuçları birbirlerinden farklı değerler sergilemiştir. Munzur karbonatlarında ağır metal konsantrasyonu Dinar karbonatlarına göre çok yüksek değerler göstermiştir. Dinar ve Munzur karbonatlarının benzer sonuçlar gösterdiği analiz sonuçlarına göre; ?18O ve ?13C duraylı izotop ve toplam organik karbon analizi neticesinde bu çökellerin inorganik kökenli karbonatlar olduğu belirlenmiştir. 87Sr/86Sr izotop analiz sonuçlarına göre bu kayaçları oluşturan akışkanın rezervuar kayası Kretase yaşlıdır. 18O(SMOW) (+19 ila +21) değerleri bu kayaçları oluşturan akışkanın rezervuar kayasının sedimanter kökenli kayaçlar olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelime: Tunceli, akarsu sistemi, fasiyes, karasal karbonat, jeokimyaIn this study, it is aimed to determine the formation mechanisms of the carbonates studied by correlating the data obtained from sedimentological, petrographic and geochemical findings of continental carbonates (source deposits) located in and around Tunceli province. These carbonates have been formed along the edges of the Dinar and Munzur valleys. Therefore, the study area is divided into two regions (Dinar and Munzur). Through this study, three depositional environments in Dinar continental carbonates have been determined. (i) in the pool environment; undulating laminated stromatolite, calcareous laminar crust, (ii) dam (barrier) environment; phytobondstone, domal oncoidal stromatolite, (iii) in high slope environment; lithofacies of domal oncoidal stromatolite and domal non-oncoidal stromatolite have been observed. Three depositional environments have been identified in the continental carbonates of Munzur. (i) a waterfall environment; (ii) a slope environment; crystalline crust, cementstone, fenestral porous grainstone and coated component grainstone, (iii) lower slope area environment phytoclast grainstone and packstone lithofacies have been identified. Elemental analysis results of Dinar and Munzur carbonates have been showed different values from each other. Heavy metal concentrations in Munzur carbonates have very high values compared to Dinar carbonates. According to the results of the analysis showing the similar results of Dinar and Munzur carbonates, as a result of ?18O and ?13C stable isotope and total organic carbon analysis were revealed that these sediments were inorganic origin carbonates. According to 87Sr / 86Sr isotope analysis results, age of the reservoir rock of the fluid forming these rocks is Cretaceous. In addition, according to 18O(SMOW) (+19 and +21) values, the reservoir rock of these rocks is sedimentary rocks. Keywords: Tunceli, fluvial system, facies, continental carbonates, geochemistry