ELAZIĞ İLİNDE BALARILARINDA GÖRÜLEN NOSEMA TÜRLERİNİN MOLEKÜLER AYRIMI VE SUBKLİNİK VAKALARIN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Balarısı (Apis mellifera Linnaeus) insan sağlığı ve beslenmesi için önemli katkılar sağlayan bal, arı sütü, polen, propolis, bal mumu ve arı zehri gibi ürünleri ile tarım ürünlerinin polinizasyonuna da büyük katkıları olan önemli canlılardandır. Günümüzde ise bu faydalarına büyük oranda zarar veren hastalıklarının arttığı ve yararlarının kısıtlanmasına sebep olduğu görülmektedir. Bu hastalıkların en önemlilerinden bir tanesi de nosemosistir. Nosemosis, Nosema apis veya Nosema ceranae türlerinin ergin bal arılarının sindirim sistemlerinde bozukluklara yol açan önemli bir arı hastalığıdır. Etkenler kimi zaman tek başına kimi zaman da miks enfeksiyonlara sebep olmaktadır. Bu çalışmada, Elazığ ili, Sivrice ilçesinde sabit üç arılıktan 12 ay boyunca her ay toplanan en az 20 adet ölü ya da canlı işçi arıdan oluşan materyaller Fırat Üniversitesi Parazitoloji Laboratuvarında mikroskobik ve moleküler olarak incelenmeye alınmıştır. Materyalin mikroskobik incelenmesinde tümünde Nosema sporları tespit edilmiş olup daha sonraki aşamada mültipleks PZR yapılarak pozitif örneklerin tamamında hastalık etkeninin N. ceranae olduğu belirlenmiştir. Elazığ ilinde yapılan bu tez çalışması ile moleküler düzeyde ilk defa Nosema ceranae belirlenmiş olup yine ilk defa Elazığ Sivrice'de yıl boyu subklinik vakaların incelenmesi sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Nosemosis, Apis mellifera L., Elazığ, Nosema ceranae, Nosema apis, Multipleks PZRHoney bees (Apis mellifera Linnaeus) are important creatures that contribute to the pollination of agricultural products with their products such as honey, royal jelly, pollen, propolis, beeswax and bee venom, which make important contributions to human health and nutrition. Nowadays, it is observed that their illnesses, which greatly harm these benefits, have increased and their benefits have been restricted. One of the most important of these diseases is Nosemosis Nosemosis is an important bee disease caused by Nosema apis or Nosema ceranae that causes disorders in the digestive tracts of adult honey bees of species. The species sometimes cause alone and sometimes mixed infections. In this study, materials consisting of at least 20 dead or live worker bees collected every month for 12 months from three fixed bees in Sivrice district of Elazig province were examined microscopically and molecularly in Fırat University Parasitology Laboratory. In the microscopic examination of the materials, Nosema spores were determined in all, and multiplex PCR was performed in the next stage, and the disease factor was determined to be N. ceranae in all positive samples. With this study, for the first time, Nosema ceranae was detected molecularly in Elazig province, and for the first time, subclinical cases were investigated throughout the year in Elazig Sivrice. Key Words: Nosemosis, Apis mellifera L., Elazığ, Nosema ceranae, Nosema apis, Multiplex PCR