Elazığ Altınkuşak (Sarını) Köyü Kırsal Mimarisinin Bütünleşik Koruma Bağlamında İncelenmesi

Abstract

Kırsal alanlar, geçmişten günümüze kadar insan doğa etkileşiminin, somut ve somut olmayan tüm kültürel değerlerin tanıklarıdır. Bu alanların somut geleneksel mimari dokusunun, somut olmayan kültürel değerleriyle bir bütün halinde korunması önemlidir. Anadolu'nun önemli yerleşimlerinden biri olan Elazığ'ın geleneksel kırsal mimarisinin koruma sorunlarının belli bir doku ölçeğinde incelenmiş çalışma sayısının sınırlı olması ve bu mimarinin önemli örneklerini bünyesinde barındıran Altınkuşak (Sarını) Köyü'nde nitelikli yapılar bulunmasına rağmen köyün giderek geleneksel dokusunu kaybetmesine sebep olan sorunlar bu çalışmanın temel problemlerini oluşturmaktadır. Elazığ'da geleneksel kırsal yerleşimlerin korunmasına dair literatürde sınırlı sayıda çalışma bulunması, bu yörede kırsal alanların korunmasını zorlaştırmakta ve Elazığ kırsalının giderek yitirilmesine neden olmaktadır. Bu çalışmada kentsel dokunun giderek kuşattığı ve yok olmaya başlayan Elazığ kırsal mimarisinin önemli örneklerini içinde barındıran; somut ve somut olmayan değerleriyle öne çıkan Altınkuşak Köyü'nün koruma bağlamında çok yönlü olarak incelenmesi, sorunlarının tespit edilmesi ve yok olmasını önlemek için çözüm önerilerinin getirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Elazığ'ın geleneksel kırsal alanlarından Altınkuşak Köyü'nün somut değerlerinin yanında somut olmayan değerleri, bütünleşik koruma bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın ilk kısmında kırsal alanların korumasına yönelik kavramsal çerçeve ve bütünleşik koruma yaklaşımı için literatür incelemesi yapılmıştır. Daha sonra bütünleşik koruma yaklaşımı ile örneklem alan olarak seçilen Altınkuşak Köyü'nün koruma sorunları incelenmiştir. Çalışmanın diğer bölümlerinde ise Altınkuşak Köyü'nün doku analizleri için alan çalışması yapılmış ve mevcut nitelikler tespit edilmiştir. Somut olmayan kültürel değerler için, ilgili literatürün kısıtlılığı göz önüne alınarak ulaşılabilen kaynaklara ve sözlü görüşmelere başvurulmuştur. Elde edilen veriler bir arada değerlendirilerek bütünleşik koruma bağlamında çıkarımlarda bulunulmuş ve öneriler sunulmuştur.

Rural areas are witnesses to all cultural values, both tangible and intangible, from the past to decay, reflecting the imprint of human nature. It is crucial to preserve this regular, traditional architectural structure as a whole, along with its intangible cultural values. The study examines the conservation problems of traditional rural architecture in Elazığ, a significant settlement in Anatolia, within a specific context of development. The limited scope of studies and the problems stemming from the presence of structural elements in Altınkuşak (Sarını) Village, which houses important examples of this architecture, highlight the village's gradual loss of its traditional strength. Numerous studies within the literature on the conservation of traditional rural settlements in Elazığ complicate the preservation of these regional rural areas and contribute to the weakening of Elazığ's rural landscape. Therefore, a multifaceted examination of Altınkuşak Village, which houses significant examples of Elazığ's rural architecture and stands out with its tangible and intangible values, is necessary to identify problems and offer solutions to prevent its disappearance. This study preserves the intangible and integrated conservation rights of Altınkuşak Village, a traditional cultural area of Elazığ, alongside its tangible values. The first part of the research involved a literature review on framed conservation and integrated conservation approaches for rural products. Following this, the study examined the conservation problems of Altınkuşak Village, chosen as the site for this integrated conservation approach. Other features of the study included fieldwork to analyze the village's texture and identify existing characteristics. For intangible cultural values, considering the limited literature available, accessible sources and oral interviews were used. The data obtained were evaluated together to draw conclusions about integrated conservation practices and to present recommendations.