Fay hattı üzerindeki Doğu Anadolu Bölgesi il ve ilçelerinin yeraltı ve yerüstü sularının radyoaktivite seviyelerinin belirlenmesi

Abstract

Jeolojik olarak uranyum, toryum ve radyum aynı kaya türlerinin bir çoğunda yüksek miktarda bulunurlar. Hem toryum hem de uranyum parçalanmış magmalarda ve hidrotermal çözeltilerde konsantre olmaya eğilimlidirler. Bu nedenle, ateş ısısıyla oluşmuş volkanik kayalarda (örneğin granitlerde), pegmatitlerde ve hidrotermal birikimlerde bulunurlar. Bunların yanı sıra, sedimentsel ve metamorfık kayalardaki böyle radyoaktif elementler özellikle fay hatları boyunca, hidrotermal aktivite ile diğer süreksizliklerde ve indirgeyici çevrelerdeki organik materyallerde yüksek oranda bulunma eğilimi gösterirler [I]. Doğu Anadolu Bölgesi, İzmit'ten başlayıp Bingöl-Karlıova'ya kadar devam eden Kuzeydoğu Anadolu Fay Hattı (KAF) ile Antakya-Kırıkhan'dan başlayarak yine Bingöl-Karlıova'ya kadar uzanan Doğu Anadolu Fay Hattı'nın (DAF) büyük bir kısmını sınırları içerisine alan coğrafi bir konuma sahiptir. Bu çalışmada, ağırlıklı olarak DAF ve KAF üzerinde bulunan Doğu Anadolu Bölgesi sınırları içerisindeki il ve ilçelerin yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının ortalama toplam alfa ve beta radyoaktivite seviyeleri belirlenmiş ve elde edilen sonuçlar suların radyoaktivite seviyelerine etki eden çeşitli faktörler açısından değerlendirilmiştir.