Beyaz yakalılarda statü endişesi: Psikologlar üzerine bir araştırma

Abstract

ÖZET Beyaz Yakalılarda Statü Endişesi: Psikologlar Üzerine Bir Araştırma Melih KOCAKELÇİ Yüksek Lisans Tezi FIRAT ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI Kurumlar Sosyolojisi Programı Haziran 2026, Sayfa: IX+81 Bu tez çalışması, modern çalışma yaşamında beyaz yakalı çalışanlar arasında yer alan psikologların statü endişesi düzeylerini belirlemek ve bu olgunun çeşitli sosyo-demografik değişkenler ile mesleki tutumlar üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, başkalarının ruhsal sağlığını iyileştirmekte yükümlü olan profesyonellerin, mezun sayısındaki artış ve piyasa koşulları nedeniyle yaşadıkları statü erozyonunu sosyolojik bir perspektifle ele almaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Veriler, Türkiye genelinde farklı kurumlarda aktif olarak görev yapan 390 psikologdan, "Statü Kaygısı Ölçeği" ve yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan verilerin analizi SPSS 30.0 programı kullanılarak; tanımlayıcı istatistikler, t-testi, ANOVA ve korelasyon analizleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, psikologların genel olarak mesleklerini saygın bulduklarını ve gelecekten umutlu olduklarını göstermektedir. Ancak hipotez testleri sonucunda, statü endişesi düzeylerinin yaş değişkenine göre anlamlı biçimde farklılaştığı saptanmıştır. Özellikle 24-29 yaş aralığındaki genç psikologların statü endişesi düzeylerinin, 30 yaş ve üzeri meslektaşlarına göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Buna karşın; cinsiyet, çalışılan kurum türü (kamu/özel) ve mesleki kıdem değişkenlerine göre statü endişesinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca, statü endişesi ile iş doyumu, psikososyal refah ve gelecek beklentisi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak çalışma, Türkiye'deki genç psikologların mesleki statülerini koruma konusunda daha yüksek bir kaygı taşıdıklarını ve bu durumun yapısal piyasa koşullarıyla yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Beyaz yakalı çalışanlar, Statü endişesi, Psikologlar, Mesleki kimlik, Sosyal karşılaştırma.

ABSTRACT Status Anxıety Among Whıte-Collar Workers: A Study On Psychologısts Melih KOCAKELÇİ Master's Thesis FIRAT UNIVERSITY Institute of Social Sciences DEPARTMENT OF SOCIOLOGY Sociology of Institutions Program June 2026, Page: IX+81 This thesis was conducted to determine the status anxiety levels of psychologists as white-collar workers in modern professional life and to examine the impact of this phenomenon on various socio-demographic variables and professional attitudes. From a sociological perspective, the research addresses the status erosion experienced by professionals responsible for mental health due to the rapid increase in the number of graduates and market conditions. A relational survey design, one of the quantitative research methods, was employed in the study. Data were collected from 390 active psychologists working in various institutions across Turkey using the "Status Anxiety Scale" and a structured questionnaire. The collected data were analyzed using SPSS 30.0 software through descriptive statistics, t-test, ANOVA, and correlation analyses. The research findings indicate that psychologists generally perceive their profession as prestigious and remain hopeful about the future. However, hypothesis testing revealed that status anxiety levels differ significantly according to the age variable. Specifically, it was determined that young psychologists in the 24-29 age group have significantly higher levels of status anxiety compared to their colleagues aged 30 and over. On the other hand, no significant difference was found in status anxiety based on gender, type of institution (public/private), or professional seniority. Furthermore, no statistically significant relationship was found between status anxiety and job satisfaction, psychosocial well-being, or future expectations. In conclusion, the study reveals that young psychologists in Turkey experience higher levels of concern regarding maintaining their professional status, a situation closely linked to structural market conditions. Keywords: White-collar workers, Status anxiety, Psychologists, Professional identity, Social comparison.