MEHMET ESAD'IN TAHLİLİ VE TENKİDİ TARİH-İ EDYAN ADLI ESERİNİN TRANSKRİPSİYONU VE DEĞERLENDİRMESİ

Abstract

Bu çalışmada Osmanlı Devletinin son yıllarında az sayıda yazılan Dinler Tarihieserlerinden Tahlili ve Tenkidi Tarih-i Edyân adlı kitabın transkripsiyonu ve kısacadeğerlendirilmesi yapılmıştır.Medreselerde ve o zamanın üniversitesi Darülfünunda Dinler Tarihi hocalığı da yapmışolan Mehmet Esad adı geçen çalışmasını hem ders kitabı amaçlı hem de genel okuyucukitlesine hitaben yazmıştır. Daha ziyade Dinler Tarihine giriş mahiyetinde olan eser genelliklemetodolojik konular olan Dinler Tarihi'nin konusu, amacı, kapsamı, dinlerin ortaya çıkışı ileilgili nazariyeler ve bunların kısa değerlendirmeleri gibi mevzuları ele almıştır. Benzerlerigibi sadece birinci cildi yazılan kitabın devamı getirilememiştir.Adı geçen dönemde yazılan eserlerle metot ve muhteva bakımından hemen hemen aynıözelliktedir. Bazen genel değerlendirme yapması, terimlerin Latince karşılığını vermesi,dinlerin XX. Yüzyıl başlarındaki sayısal ve coğrafi dağılımını bildirmesi eseri diğerlerindenfarklı kılan başlıca özelliklerden biridir.Çalışma konumuz olan eser ülkemizdeki Dinler Tarihi araştırmalarının hangi aşamalardangeçtiğini ve XX. Yüzyıl başlarında Dinler Tarihi biliminin seviyesini ortaya koymasıbakımından önem taşımaktadır.Anahtar Kelimeler: Tarih-i Edyân, Mehmet Esad, Meşrutiyet Dönemi,