ESKİ KÜLTÜRLERDE AY’LA İLGİLİ BAZI KAVRAMLARIN KIPÇAK SÖZLÜKLERİNE YANSIMASI

Abstract

Gökyüzüyle ilgili olaylar ve kavramlar, gök cisimlerinin hareketleri, eski çağlardan beri dikkat çekmiş; insanların yaşamlarını kolaylaştırması, zamanın belirlenmesi için de değerlendirilmiştir. Güneş gibi Ay’ın da belli dönemlerde, Türklerde ve diğer toplumlarda kutsal kabul edildiği olmuştur. Gök cisimlerinin ve olaylarının her kültürde bıraktığı izlenimler, ilgili kavramların bazı şeylere benzetilerek dillendirilmesi, toplumun benimsediği değerlerle de ilişkilidir. Makalede, ay ve ilgili bazı kavramların Kıpçak sahasının kuzey ve güneyinde yazılan, Kıpçak Türkçesi söz varlığını içeren sözlüklere nasıl yansıdığı ele alınmıştır. Güneyde, Müslümanlığın ve Arapçanın etkisindeki Kıpçak Türkçesi sözlükleriyle kuzeyde, Hristiyanlık etkisinde yazılan Kıpçak sözlükleri arasındaki fark, pek çok yönden açıkça görülmektedir. Sadece ay ve ilgili kelimelerde bile bu durum kendisini hissettirmiş, yazıda örnekleriyle, açıklamalarıyla, dikkat çeken noktalarıyla, farklılıklarıyla konu aydınlatılmaya çalışılmıştır.