YERLİ ÇİZGİ FİLMLERDEKİ FOLKLORİK UNSURLAR VE PSİKO-SOSYAL TAHLİLİ

Abstract

Folklor halk geleneklerini, adetlerini, inanışlarını, mimarisini, mutfak kültürünü, edebi türlerini, sosyal hayattaki, örf ve adetlerini araştırıp o topluluğun yaşayışını, duygu ve düşüncelerini kültürel belekte bugüne taşıyan bir bilim dalıdır. Geçmişten geleceğe aktarılan kültürel kodlar nesilden nesile taşınarak toplumun varlığını sürdürmesini sağlar. Atalardan kalan kültürel mirasın varlığını devam ettirebilmesi, bir milletin var olabilmesi için önemlidir. Bilimsel kabul görmüş kuramlara göre insan kişilik özelliklerini çocukluk döneminde büyük oranda kazanmaya başlar. Aynı zamanda zeka gelişimi de 0-6 yaş aralığında gerçekleşmektedir. Dolayısıyla anne-babadan sonra çocukların en çok vakit geçirdiği çizgi filmlerin zeka ve kişilik özelliklerinin şekillenmesinde etkisi yadsınamaz. Temel insani değerlerin ve kültürel yapının 'çocukluk' adı verilen süreçte şekillenmesi, kültürel kodların bu süreçte çocuklara aktarılmasını değerli kılmıştır. Kadim Türk kültürüne ait somut olmayan kültürel miras somut işlemler dönemindeki izleyici kitlesine somutlaştırılarak ilgi ve merakını en çok çeken çizgi filmler aracılığıyla aktarılmaktadır. Çizgi filmler halk edebiyatı türlerinin (masal, efsane, halk hikayesi, fıkra, mani, ninni, türkü, ağıt, tekerleme, atasözleri, bilmeceler ) görsel bir dille anlatılmasını sağlayarak manzum ve mensur türlerin gücünü ve etkisini artırmaktadır. Ayrıca çizgi filmler folklorik karakterleri modern ve tanınabilir hale getirerek onları yeni nesile tanıtır ve unutulmalarını önler. Çalışmamızda yerli çizgi filmlerdeki folklorik unsurların çizgi filmlerde işleniş şekilleri çok yönlü bir bakış açısıyla incelenmiştir. Çizgi filmlerin çocuk psikolojisi üzerindeki etkileri olumlu ve olumsuz açıdan çözümlenmeye çalışılmıştır. Çizgi filmlerin, kültürel kodları aktarması yönüyle çocukların gelişimlerine katkı sağlamakta olduğu, tespit edilen sembollerin tahlili ile örneklendirilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Folklor, kültürel bellek, çocuk, çizgi film.

Folklore is a branch of science that researches material and spiritual folk culture and carries them to the present in cultural memory. Cultural codes transferred from the past to the future ensure the survival of society by being carried from generation to generation. It is important for a nation to be able to continue the existence of the cultural heritage left by the ancestors. According to scientifically accepted theories, people begin to acquire personality traits to a great extent during childhood. At the same time, intelligence development occurs between the ages of 0-6. Therefore, the effect of cartoons, which children spend the most time after their parents, on shaping intelligence and personality traits cannot be denied. The shaping of basic human values and cultural structure in the process called 'childhood' has made it valuable to transfer cultural codes to children in this process. The intangible cultural heritage of ancient Turkish culture is concretised and transferred to the audience in the period of concrete processes through cartoons that attract their interest and curiosity the most. Cartoons increase the power and impact of verse and prose genres by enabling folk literature genres (fairy tales, legends, folk stories, jokes, mani, lullabies, folk songs, laments, nursery rhymes, proverbs, riddles) to be told in a visual language. In addition, cartoons make folkloric characters modern and recognisable, introducing them to the new generation and preventing them from being forgotten. In the study, the ways in which folkloric elements in domestic cartoons are processed in cartoons are examined from a multi-faceted perspective. The effects of cartoons on child psychology were tried to be analysed in terms of positive and negative aspects, and it was exemplified by the analysis of symbols related to the subject that they contribute to the development of children in terms of transferring cultural codes. Keywords: Folklore, cultural memory, child, cartoon film.