ELAZIĞ KENT MERKEZİNDE YAŞAYAN 15-49 YAŞ GRUBU KADINLARIN YAŞAM KALİTELERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Abstract

Sağlıklı bir toplum oluşmasında kadının yaşam kalitesinin yüksek tutulması önemli bir unsurdur. Bu çalışmada Elazığ kent merkezinde yaşayan 15-49 yaş grubu kadınların yaşam kaliteleri ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Kesitsel tipte olan bu çalışma, Elazığ kent merkezinde 15-49 yaş grubu 547 kadın arasında yapılmıştır. Örneklem grubu araştırmaya dahil edilen aile hekimliklerinin kayıtlarından çıkarılan listelerden sistematik örnekleme ile seçilmiştir. Örnekleme alınan kadınlara içerisinde SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği?nin de yer aldığı bir anket yüz yüze görüşme ile uygulanmıştır. Araştırma kapsamına alınan kadınların yaş ortalaması 32.21±9.88 olup, %67.5?i evlidir. Kadınların %13.9?u okuryazar değil/sadece okuryazar, %79.2?si herhangi bir işte çalışmamakta, %16.3?ünün sosyal güvencesi yok/yeşil kartlıdır. Kadınların SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği alt boyutlarından fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, ağrı, genel sağlık, vitalite, sosyal fonksiyon, emosyonel rol güçlüğü ve mental sağlık ölçütlerinden aldıkları puan ortalamaları sırasıyla; 81.25±19.49, 59.23±44.69, 57.89±30.31, 56.77±20.34, 53.54±20.06, 76.96±24.51, 68.06±43.59, 64.06±20.72 olarak bulunmuştur. Kadınların eğitim düzeyi yükseldikçe sosyal fonksiyon ve emosyonel durumları değişmemekte (p>0.05), fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, ağrı, genel sağlık, vitalite ve mental sağlık puanları yükselmektedir (p<0.05). Aylık gelir düzeyi yükseldikçe yaşam kalitesi fiziksel bileşenleri ve vitalite puanlarının arttığı saptanmıştır (p<0.05). Kronik ve ruhsal hastalık varlığı durumunda yaşam kalitesi puanlarının düştüğü belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak; kadınların SF-36 yaşam kalitesi alt ölçeklerinden, fiziksel rol güçlüğü, ağrı, genel sağlık, vitalite, emosyonel rol güçlüğü ve mental sağlık alanlarında daha düşük; fiziksel fonksiyon ve sosyal fonksiyon alanlarında daha yüksek puanlar aldıkları görülmüştür. Yaşam kaliteleri sosyodemografik yapı ve sağlık özelliklerinden etkilenmektedir. Kadınların yaşam kalitesini yükseltmeye yönelik sivil toplum ve kamu kuruluşlarının da katılımıyla bilinçlendirici ve tedbir alıcı eylem planları ortaya konulmalıdır. Anahtar kelimeler: Kadın, 15-49 yaş, yaşam kalitesi, SF-36 Yaşam Kalitesi ÖlçeğiProviding women with high quality life standards is an important element for creating a healthy society. In this study, women aged 15-49 living in the Elazıg city centre the factors and that affect their quality of life were investigated. This cross-sectional study included 547 women in the 15-49 year age group in Elazıg city centre. The sample group was selected in the records of family physicians included in the study through the systematic sampling method. The women recruited in the sample group were administered a questionnaire including the SF-36 Quality of Life Scale through face-to-face interviews. The average age of women participated in the study was 32.21±9.88, and 67.5% of those women were married. 13.9% of participants were illiterate/only literate, 79.2% were not working, and 16.3% did not have social security/had a green card. Women in sub-dimensions of the SF-36 Quality of Life Scale physical function, physical role limitations, pain, general health, vitality, social functioning, emotional role limitations and mental health subscale scores averaged were 81.25±19.49, 59.23±44.69, 57.89±30.31, 56.77±20.34, 53.54±20.06, 76.96±24.51, 68.06±43.59, 64.06±20.72, respectively. The higher education level of women does not change the social function and emotional status (p>0.05), physical function, physical role limitations, pain, general health, vitality and mental health scores increased (p<0.05). The higher monthly income level, physical components the life quality and vitality scores were increased (p<0.05). The life quality scores decreased in the presence of chronic and mental illness (p<0.05). Consequently, it was observed that the women got lower scores from the SF-36 Quality of Life Scale regarding the subscales of physical role limitations, pain, general health, vitality, emotional role limitations and mental health, while they got higher scores in physical function and social functioning. Quality of life is affected by the socio-demographic structure and health properties. In order to improve women?s quality of life, there should be awareness-raising and precautionary action plans conducted with the participation of non-governmental and public organizations. Key words: Woman, 15-49 years of age, quality of life, the SF-36 Quality of Life Scale