Üniversite öğrencilerinin elektronik sağlık okuryazarlığı ile ilişkili faktörlerin ve sağlıklı yaşam tarzı davranışları üzerine etkisinin incelenmesi

Abstract

Dijital teknolojilerin sağlık bilgisine erişimde giderek daha fazla kullanılması, elektronik sağlık okuryazarlık düzeyini bireylerin sağlık davranışlarını etkileyen önemli bir durum hâline getirmiştir. Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin elektronik sağlık okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi, ilişkili faktörlerin incelenmesi ve elektronik sağlık okuryazarlığının sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışma, Fırat Üniversitesi bünyesindeki Mühendislik, Fen, İktisadi ve İdari Bilimler ile Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören 490 öğrenci ile yürütülmüştür. Veriler sosyodemografik bilgi formu, Elektronik Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Katılımcıların %66,7'sinin sağlık bilgisi kaynağı olarak sosyal ağları, %82,9'unun ise sağlık bilgisi edinmek amacıyla yapay zekâ uygulamalarını kullandığı saptanmıştır. Elektronik Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 39,40±8,98, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II toplam puan ortalaması ise 128,56±22,86 olarak bulunmuştur. Elektronik sağlık okuryazarlığı toplam puanı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları toplam puanı arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (r=0,309; p<0,001). Sağlık bilgisi kaynağı olarak sosyal ağları kullanan öğrencilerde elektronik sağlık okuryazarlığı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yapay zekâ uygulamalarını kullanan öğrencilerde ise elektronik sağlık okuryazarlığı toplam puanı, interaktif alt boyut puanı, sağlık sorumluluğu ve stres yönetimi puanları daha yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinde elektronik sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Öğrencilerin dijital sağlık bilgisine erişimde sosyal ağları ve yapay zekâ uygulamalarını yaygın biçimde kullanması, bu alanlarda eleştirel değerlendirme ve dijital sağlık okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesinin önemini göstermektedir.

The increasing use of digital technologies in accessing health information has made electronic health literacy a significant factor influencing individuals' health behaviors. This research aims to determine the electronic health literacy levels of university students, examine related factors, and evaluate the relationship between electronic health literacy and healthy lifestyle behaviors. This descriptive and cross-sectional study was conducted with 490 students studying in the Engineering, Science, Economics and Administrative Sciences, and Education Faculties of Firat University. Data were collected using a sociodemographic information form, the Electronic Health Literacy Scale, and the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II. Descriptive statistics, Mann-Whitney U test, and Spearman correlation analysis were used in the analysis of the data. It was determined that 66.7% of the participants used social media as a source of health information, and 82.9% used artificial intelligence applications to obtain health information. The mean total score on the Electronic Health Literacy Scale was 39.40±8.98, and the mean total score on the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II was 128.56±22.86. A significant positive correlation was found between the total electronic health literacy score and the total healthy lifestyle behaviors score (r=0.309; p<0.001). Students who used social networks as a source of health information had higher scores in electronic health literacy and healthy lifestyle behaviors. Students who used artificial intelligence applications had higher scores in total electronic health literacy, interactive sub-dimension score, health responsibility, and stress management. In conclusion, there is a significant association between e-health literacy and healthy lifestyle behaviors among university students. The widespread use of social media and artificial intelligence applications by students to access digital health information underscores the importance of developing critical evaluation skills and e-health literacy in these areas.