Elazığ ferrokrom fabrikası çevresinde otlayan hayvanlarda kromun etkisi üzerine bir araştırma

Abstract

Bu araştırmada, Elazığ Ferrokrom fabrikası çevresinde hayvan sağlığı açısından, kirlenme derecesini ortaya koyabilmek için, fabrikaya farklı uzaklıktaki bölgelerde, yem bitkileri ve hayvanların serumlanndaki krom düzeyleri ile bazı biyokimyasal kan parametreleri incelenmiştir. Araştırma gruplarını da örnek alınan bölgelerin fabrikaya olan uzaklığı belirlemiştir. Buna göre, fabrikanın hemen çevresinde otlayan hayvanlar I. grubu (Deneme I), 4 km uzaklıkta otlayanlar II. grubu (Deneme II), 8 km uzaklıkta otlayanlar III. grubu (Deneme III) ve 60-80 km uzaklıkta otlayanlar ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Söz konusu bölgelerdeki mera yem bitkileri ve bu meralarda beslenen hayvanlardan kan örnekleri alınmıştır. Yem bitkileri ile hayvanların serumlanndaki krom düzeyleri, Kontrol, I, II ve III. gruplarda sırası ile 0.850, 6.580, 2.730 ve 1.858 ppm ile 0.009, 0.092,0.023 ve 0.0125 ng/ml olarak tespit edilmiştir(P<0.05). Biyokimyasal parametrelerden serum SGOT, SGPT, alkali fosfataz, kreatin kinaz ve laktat dehidrogenaz enzimlerinin aktiviteleri kontrol, I, II ve III gruplarda sırası ile 145.10,176.80,175.90 ve 158.11, 38.9,41.92,41.00 ve 41.30, 192.10, 271.40, 251.60 ve 228.66, 10.28, 11.03, 11.38 ve 10.74, 470.40, 420.70, 545.33 ve 485.10 U/L olarak bulunmuştur. Gruplar arasındaki fark da istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (P>0.05).