Öğretim Üyelerinin Algılarına Göre Nepotizm ile Örgütsel Güven Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Abstract

Nepotizm, Latince kökenli bir kelime olup akraba kayırmacılığı olarak tanımlanmaktadır. Nitelik bağlamında daha iyi bir noktaya ulaşmayı hedefleyen ülkemizde bu sürecin merkezinde bulunan ve bilimsel çalışmaların sürdürüldüğü üniversitelerin etik ilkelere önem vermelerinin yanı sıra, kurumsal yapı içinde de güven ortamını oluşturmaları örgütsel amaçları arasındadır. Yükseköğretim kurumlarına akademik personelin bulunması, seçimi, atanması, yetiştirilmesi, yükselmesi, ücretlendirilmesi ve ödüllendirilmesi, unvan sahibi olma gibi süreçlerde tüm adaylara eşit düzeyde yaklaşılması kuruma olan saygıyı ve güveni arttıracaktır. İlerlemenin önündeki engellerden biri olan nepotizm, işe girişte, ilerlemede ve ödüllendirmede adaletsizlikler oluşturarak çalışanlar ile çalıştıkları örgütler arasındaki bağı zayıflatır. Bu yüzden araştırma kapsamında bu iki önemli kavram olan nepotizm ve örgütsel güven üzerinde durulmuştur. Bu araştırmanın amacı öğretim üyelerinin (Profesör, Doçent ve Doktora Öğretim Üyesi) nepotizm ve örgütsel güven algılarının belirlenmesidir. Araştırmanın yöntemi ilişkisel tarama yöntemi olup araştırma kapsamında Fırat Üniversitesi’nde görev yapan öğretim üyeleri ile betimsel ve nicel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Fırat Üniversitesi’nde 2020-2021 yıllarında görev yapan 980 öğretim üyeleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile 280 öğretim üyesi oluşturmaktadır. Fırat Üniversitesi’nde görev yapan öğretim üyelerinin nepotizm algıları McLaughin ile Ford (1985) ve Abdalla et al. (1998)’in insan kaynaklarında görevli yöneticiler için geliştirtiği nepotizm ölçeğinin, Avcı ve Asunakutlu (2009) tarafından Türkçeye uyarlanmış hali kullanılarak ölçülmüştür. Çalışmanın örneklemini Fırat Üniversitesi’nde görev yapan öğretim üyelerinden meydana gelmesi ve çalışanların çoğunlukla grup ya da takım halinde çalışmak zorunda olduklarından, Büte (2011) tarafından yapılan çalışmanın sonucuna göre Özmen (2016)’in tezinde kullanılan Örgütsel Güven Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre akademisyenlerin mesleki kıdemleri değişkenine göre işlem kayırmacılığı alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilirken başka hiçbir boyutta anlamlı farklılık görülmemiştir. Akademisyenlerin nepotizm algılarının güçlendikçe örgütsel güven algılarının azaldığı tespit edilmiştir.