KOAH değerlendirme testinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği

Abstract

Giriş: Bu çalışmada amaç, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) değerlendirme testi [COPD Assessment Test (CAT)]nin Türkçe sürümünün güvenilirlik ve geçerliliğini ortaya koymaktır. Materyal ve Metod: Çalışmaya Türkiye genelinde yedi merkez katılmıştır. Obstrüktif Akciğer Hastalıklarına Karşı Küresel İşbirliği (GOLD) 2011 kriterlerine göre KOAH tanısı konmuş ve evrelenmiş 40-75 yaş arası 321 hasta çalışmaya alınmış ve evrelenmiştir. Hastalara semptom skoru [dispne (breathlessness), öksürük (cough), balgam ölçümü (sputum scale) (BCSS)] Türkçe çevirisi, mMRC (Modified Medical Research Council) dispne skoru, St. George Solunum Anketi (SGRQ), CAT, ve Kısa Form-36 (SF-36) uygulanmıştır. İstatistiksel değerlendirmede iç tutarlılık katsayısı, madde-toplam puan korelasyon katsayıları, açıklayıcı faktör analizi ve diğer ölçeklerle korelasyon hesaplanmıştır. Bulgular: Olguların yaş ortalaması 62.4 ± 8.9 yıldır ve %89.7 (n= 288)si erkektir. Ortalama FEV1 değeri %51.9 ± 19.2 ve hastaların çoğunluğu Evre 3 idi. CAT toplam skoru 17.8 ± 9.5 olarak saptanmıştır. Güvenilirlik analizinde Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı 0.9116 olarak hesaplanmıştır. Madde-toplam puan korelasyon katsayıları 0.62-0.79 arasında bulunmuş- tur ve tümü istatistiksel olarak anlamlı düzeydedir (p< 0.0001). Ölçeğin iki hafta sonra uygulanan yeniden test sonucunun ilk değer ile korelasyonu 0.96 (p< 0.0001) olarak elde edilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliği uygulanmıştır ve ana bileşenler yöntemiyle varimaks rotasyon uygulanarak yapılan faktör analizi sonucunda tek faktörlü yapı elde edilmiştir. Elde edilen faktörün öz değeri 4.956dır ve varyansın %61.9unu açıklamaktadır. Tüm maddeler bu faktörde temsil etmektedir ve faktör yükleri 0.71-0.85 arasındadır. Çalışmamızda da CATın diğer ölçeklerle korelasyon katsayıları da orta-iyi düzeyde elde edilmiştir. CAT toplam skorunun farklı hastalık evreleri, şiddetleri ve düzeylerine göre ayırt ediciliğine bakıldığında, tüm kriter düzeylerini anlamlı olarak (p< 0.0001) ayırt ettiği ve solunum fonksiyon testleriyle anlamlı korelasyon gösterdiği (p< 0.0001) saptanmıştır.