DEMOKRAT PARTİ VE İŞÇİ HAKLARI (1946-1960)

Abstract

Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nde çok partili hayata geçilmesinin ardından 1950 seçimlerinde büyük bir seçmen kitlesi haline gelen işçi sınıfının desteği ile iktidara gelen DP' nin 1950-1960 yılları arasında işçi sınıfına karşı tutumu, işçi sınıfının yaşam ve çalışma koşularını belirleyen yasal düzenlemeleri, işçi örgütlenmeleri ve bu örgütlenmelerin DP ile olan ilişkileri üzerine bilgiler vermektedir. Ayrıca DP'nin on yıllık iktidarında ulusal ve uluslararası gelişmelerin Menderes Hükümetlerinin işçi sınıfına yönelik yürüttüğü politikaya yansımaları üzerine bilgiler sunulmuştur. Tek partili sistemin geçerli olduğu yeni Türk devletinin uluslararası arenada saygın bir yer edinmek için siyasi alanda gösterdiği başarıyı iktisadi alanda da göstermesi gerekiyordu. Tam bağımsız bir Türkiye için ilk başta liberalist bir iktisadi yaklaşım sergilemek isteyen ancak mevcut Türkiye gerçeğiyle devletçi, kontrolcü ve kendi kendine yeten (otarşik) bir politika yürüten CHP iktidarının bu politikasına göre sermaye birikiminin sağlanması için işçi sınıfı görmezden gelinmiş, işçi örgütlenmeleri dağıtılmış, işçi hareketleri bastırılmış, işvereni kollayan işçiyi göz ardı eden yasal düzenlemeler gerçekleştirmiştir. 1946 Cemiyetler Kanunu ile çok partili hayata geçen Türkiye' de DP' nin iktidara 14 Mayıs 1950 tarihinde geçmesiyle işçi sınıfı için baskının sonlandığı, sendikal hürriyetin önündeki engellerin kalktığı, grev meselesinin çözüme kavuştuğu, işçi-işveren ilişkilerini düzenleyen kanunlarda görülen aksaklıkların giderildiği, devletçi ekonomi modelinden liberal ekonomiye geçen Türkiye' de istihdamın artacağı, ücretlerin iyileşeceği bir devrin başladığı düşüncesi hakim olmuştur. Bu hakim olan düşüncenin gerçekleşip gerçekleşmediği sorusuna yanıt bulabilmek için bu çalışma gerçekleşmiştir.This study aims to give information about Democratic Party's – which came into power with the support of working class having become a great electorate in 1950 elections, after the multi-party system in Turkish Republic – manner against the working class, legal regulations determining the living and working conditions of working class, worker organisations and the relationship of these organisations with DP between the years 1950 and 1960. Information about the national and international developments in the ruling period of DP and its reflections on the policy of Menderes Government having carried out for the working class will be introduced as well. New Turkish Republic with single party system was supposed to show success in economical field as it has done in politics in order to gain a respected place in international arena. According to this policy of CHP government, who wanted to show a liberalist economic approach for the fully independent Turkey at first, but carried out a statist, controller and a self-supporting (autarchic) politics with the reality of the current Turkey, working class was ignored, worker organisations were dissolved, worker movements were suppressed, and legal regulations ignoring the worker protecting the employer were carried out. In the multi-party period, with the coming into the power of DP in 14th May of 1950, in Turkey, in which the oppression against working class was ended, obstacles in front of union liberty were removed, strike issue was solved, troubles in the laws arranging the relationship between workers and employers were recovered and statist economic model was replaced by liberal economic model, the thought that employment would rise and the wages would improve was dominated. This study aims to find an answer whether this dominant thought was actualized or not.