Türkiye'den toplanan Rhinanthus angustifolius subsp. grandiflorus'un Uçucu Yağ Bileşimi ve Biyoaktivite Özellikleri

Abstract

Bu araştırmada, Türkiye florasında doğal olarak bulunan, Rhinanthus angustifolius subsp. grandiflorus türünün biyolojik aktivite özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. 2021 bitki örtüsü döneminde, doğal ortamından toplanan örneklerin uçucu yağ profilleri belirlenmiş, antimikrobiyal-antioksidan özellikleri tespit edilmiş ve çeşitli kanser hücre hatları üzerinde proliferatif aktiviteler incelenmiştir. Uçucu yağlar hidrodistilasyon yöntemi ile izole edilmiş ve GC/MS ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, R. angustifolius subsp. grandiflorus uçucu yağının başlıca bileşenleri Linoleik asit (%26,05), 2,4-Dekadienal (%22,8), heptan (%9,54), α-kubeben (%9,76), farnesil asetone (%4,93) ve 1,8-Sineol (%4,66) idi. Disk difüzyon yöntemine göre yapılan antimikrobiyal çalışmalar sonucunda, en yüksek antimikrobiyal etki E. coli (30 mm) üzerinde gözlemlenirken, en düşük antimikrobiyal etki Trichophyton sp (15 mm) üzerinde gözlemlenmiştir. Ancak, metanolik ekstraktın diğer mikroorganizmaların çoğuna karşı standart kontrolden daha etkili olduğu bulunmuştur. Bitkinin metanolik ekstraktının TAS değerleri 4,27±0,01 mmol, TOS değerleri ise 4,66±0,08 µmol olarak hesaplanmıştır. DPPH radikal temizleme aktivitesi, bitki ekstraktının konsantrasyonunun artmasıyla birlikte artmıştır. Metanolik ekstraktın sitotoksik aktivitesi 4 hücre hattında (BEAS-2B, SH-SY5Y, HCT116, A549) çeşitli oranlarda etki gösterirken, SH-SY5Y hücre hattında hücrelerin %50-20'sini öldürerek en güçlü sitotoksik etkiyi göstermiştir. Bu çalışma, R. angustifolius subsp. grandiflorus türü ile yapılan ilk kapsamlı çalışmadır.