OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖZ YETERLİK İNANÇLARI İLE BİLGİSAYAR DESTEKLİ EĞİTİM YAPMAYA İLİŞKİN TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, okul öncesi öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile bilgisayar destekli eğitim yapmaya ilişkin tutumlarının ne düzeyde olduğunu ve aralarındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırma, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Fırat, Cumhuriyet, Amasya, Adıyaman, Ahi Evran, Dicle Üniversitelerinin Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği bölümünde öğrenimine devam eden araştırmaya gönüllü olan öğretmen adayları üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada karma model kullanılmıştır. Araştırmanın verileri "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Öz Yeterlik İnançları Ölçeği", "Bilgisayar Destekli Eğitim Yapmaya İlişkin Tutum Ölçeği" ve görüşme formlarıyla toplanmıştır. Araştırmanın nicel boyutu genel tarama modeli çeşitlerinden ilişkisel tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Nitel boyutta ise belirlenmiş üniversitelerin her birinden seçilen 10 öğrenci ile görüşmeler yapılmıştır. Tepe ve Demir (2011) tarafından geliştirilen okul öncesi öğretmenlerinin öz yeterlik inançları ölçeği beşli likert tipinde 37 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin geneli için Cronbach alfa güvenirlik katsayısı .97 olarak hesaplanmıştır. Mevcut çalışmada ise Cronbach alfa güvenirlik katsayısı ise .96 olarak tespit edilmiştir. Arslan (2006) tarafından geliştirilen Bilgisayar destekli eğitim yapmaya ilişkin tutum ölçeği ise beşli likert tipinde olup 10 olumlu, 10 olumsuz olmak üzere 20 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin güvenirliğini ortaya koymak amacıyla yapılan Cronbach alfa güvenirlik katsayısı ise .93 olarak bulunmuştur. Mevcut çalışmada ise Cronbach alfa güvenirlik katsayısı ise .91 olarak tespit edilmiştir. Nicel verilerin analizi SPSS-21 istatistik programı ile, nitel verilerin analizi ise iki ayrı araştırmacı tarafından çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, okul öncesi öğretmenlerinin öz yeterlik inançları ölçeği uygulanan kadın öğretmen adaylarının, erkek öğretmen adaylarına göre daha yüksek öz yeterlik inancına sahip oldukları belirlenmiştir. Uygulanan ölçek sonucunda 3.sınıf ve 4.sınıf öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir. Bilgisayar destekli eğitim yapmaya ilişkin tutum ölçeği uygulanan öğretmen adaylarının tutumları, cinsiyet ve kendilerine ait internet bağlantısına sahip olup olmama değişkenine göre farklılaşmamıştır. 4.sınıf öğretmen adaylarının 3.sınıf öğretmen adaylarına göre daha yüksek düzeyde bilgisayar destekli eğitim yapma tutumuna sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Kendine ait bilgisayarı olan öğretmen adaylarının, kendine ait bilgisayarı olmayan öğretmen adaylarına göre daha yüksek düzeyde bilgisayar destekli eğitim yapma tutumuna sahip oldukları belirlenmiştir. Gün içinde bilgisayarı kullanma sıklığı 3-4 saat olan öğretmen adaylarının bilgisayarı 1-2 saat kullanan ve hiç kullanmayan öğretmen adaylarına göre, bilgisayarı 5 saat ve üstü kullanan öğretmen adaylarının ise bilgisayarı hiç kullanmayan öğretmen adaylarına göre daha yüksek düzeyde bilgisayar destekli eğitim yapma tutumuna sahip oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte, yapılan korelasyon hesaplamaları sonucunda okul öncesi öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile bilgisayar destekli eğitim yapmaya ilişkin tutumları arasında düşük düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise bilgisayar destekli eğitim sonucunda beş tema ortaya çıkmıştır. Bu temalar; okul öncesi öğretmen adaylarının; ileride yürütecekleri öğretmenlik mesleğinde kendilerini yeterli görme durumları, ileride yürütecekleri öğretmenlik mesleğinde bilgisayar kullanma becerisine sahip olmanın önemi, bilgisayardan yararlanarak öğrencilere etkinlik hazırlama ve uygulama yeterliliği, bilgisayar destekli ders-etkinlik yapması, kendini geliştirmek için yaptıkları çalışmalar biçimindedir. Ortaya çıkan bu temalar ve gerçekleştirilen kodlamalar araştırmanın nicel ve nitel sonuçlarının birbiriyle paralel olduğunu göstermiştir. Çünkü araştırmanın her iki boyutunda birbirini destekler sonuçlara ulaşılmıştır. Kendisine ait bilgisayarı olan öğretmen adaylarının bilgisayar destekli eğitim yapma tutumları daha yüksektir ve yine aynı şekilde öğretmen adayları bilgisayar kullanma becerisine sahip olmanın birçok önemini de sıralamıştır. Bu bağlamda özellikle yürütülen derslerde BDE odaklı etkinliklere daha fazla zaman ayrılması önerilmiştir. Böylece BDE'nin olumlu etkilerinden daha fazla yarar sağlanabilir. Katılımcı grubunun farklı olduğu ve daha uzun uygulama süreli çalışmaların yapılması da önerilmektedir.The aim of this study is to determine the relationship of preschool teacher candidates' beliefs of self-efficacy and their attitudes about computer-assisted instruction and to what extent is it. The study was conducted with volunteer teacher candidates who studied at Firat, Cumhuriyet, Amasya, Ahi Evran and Dicle Universities in 2017-2018 academic year. Mixed model was used in this study. The study data were collected through "Preschool Self-Efficacy Beliefs Scale", "Computer-Assisted Instruction Attitude Scale", and interview forms. The quantitative research part of study was conducted acoording to correlational survey model from the kinds of general survey models. Forqualitative research part, the chosen 10 students from each specified university were interviewed. Preshool Teachers' Self Efficacy Beliefs Scale which developed by Tepe and Demir (2011) consists of 37 items with five point likert. Cronbach Alpha Reliability Coefficient was calculated as .97 for theoverall scale. In the current study, Cronbach Alpha Reliability Coefficient was dedected as .96. Computer-Assisted Instruction Attitude Scale which developed by Arslan (2006) consists of 20 items 10 of them positive, and 10 negative with five point likert. Cronbach Alpha Reliability Coefficient which calculated to reveal the reliability of scale, was found as .93. In the current study, Cronbach Alpha Reliability Coefficient was dedected as .91. The analysis of quantitative data was analyzed with statistical package SPSS-21, and qualitative data was analyzed by two different researchers. Following the study, it was determined that female preschool teacher canditates who conducted the Preshool Teachers' Self-Efficacy Beliefs Scale had higher level of self-efficacy than male preschool teacher candidates. Following the conducted scale, a meaningful difference was not determined between 3rd grade and 4th grade preschool teacher candidates' self-efficacy levels. The attitudes of teacher candidates who conducted the Computer-Assisted Instruction Attitude did not differ in terms of gender, and variable of whether they had their own Internet connection or not. It was determined that 4th grade preschool teacher candidates' had a higher level of attitude for computer-assisted instruction than 3rd grade preschool teachers. It was determined that teachers who had their own computers had a higher level of attitude for computer-assisted instruction than the teachers who did not have their own computers. Teacher candidates who used the computer for 3-4 hours per day had a higher level of attitude for computer-assisted instruction than teacher candidates who used the computer for 1-2hours, and the ones never used it per day. Teacher candidates who used the computer for 5 hours and over per day had a higher level of attitude for computer-assisted instruction than teacher candidates who never used it per day. However, following the correlation calculations, a positive and meaningful relation at low level was determined between preschool teacher candidates' self-efficacy beliefs and their attitudes for computer-assisted instruction. In qualitative dimension of study, five themes were determined following the computer-assisted instruction. These themes are preschool teachers candidates'; situations they find adequated themselves at teaching profession in the future, importance of having skill of using computer at teaching profession in the future, competence of preparing and performing activities for their students by benefiting from computer, having a computer-assisted class-activity, the efforts to improve themselves. These determined themes and codes showed that quantitative and qualitative results of study were parallel. This is because of reaching the results which support each other. Teacher candidates' who had their own computers, attitudes for having a computer-assisted class were higher, and they also mentioned about many importances of having the skill of use computer. In this regard, sparing more time for computer-assisted instruction centered activities especially at classes was suggested. Thus, it can be benefited more from the positive impacts of computer-assisted instruction. The study was offered with a different participant groupand in a more long practise term.