Öğretmen Adaylarında Deprem Sonrası Travma ve Başa Çıkma Stratejileri Arasındaki İlişki

Abstract

Bu araştırmanın amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen öğretmen adaylarının deprem stresiyle başa çıkma stratejileri ile deprem sonrası travma düzeylerini belirlemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Çalışma grubunu, depremlerden etkilenen illerde yer alan İnönü, Adıyaman, Kahramanmaraş Sütçü İmam, Dicle ve Fırat Üniversitelerinin eğitim fakültelerinde öğrenim gören toplam 298 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma verileri; kişisel bilgi formu, Deprem Stresi ile Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği ve Deprem Sonrası Travma Düzeyini Belirleme Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmen adaylarının deprem stresiyle başa çıkmada en sık olumlu yeniden değerlendirme ve dini başa çıkma stratejilerini kullandıkları, sosyal destek arama stratejisini ise görece daha düşük düzeyde kullandıkları belirlenmiştir. Deprem sonrası travma boyutlarından davranış problemleri, heyecansal sınırlık ve uyku problemleri düşük düzeyde bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine göre kadın öğretmen adaylarının sosyal destek arama düzeylerinin daha yüksek olduğu ve davranış problemleri, duyuşsal ve bilişsel yapılandırma boyutlarında erkeklere göre daha yüksek puan aldıkları tespit edilmiştir. Ayrıca olumlu yeniden değerlendirme stratejisinin deprem sonrası travmanın tüm alt boyutlarıyla negatif ve anlamlı ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak olumlu yeniden değerlendirme stratejisinin, öğretmen adaylarının deprem sonrası travmatik etkilerle başa çıkma süreçlerinde önemli bir psikolojik başa çıkma kaynağı olabileceği söylenebilir.