Sert karbür oluşturan metallerin ferritik paslanmaz çeliğin iç yapı ve aşınma davranışına etkileri

Abstract

Bu çalışmada; % 17 Cr içeren ve nikel elementi içermediği için ucuz olan ferritik paslanmaz çeliğin mikroyapısı ve aşınma direnci üzerine Nb, Ti, Mo ve V gibi sert karbür oluşturan elementlerin ve homojenleştirmenin etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla numunelere; taramalı elektron mikroskobu (SEM), noktasal analiz (EDS), X-ışınları difraksiyonu mikrosertlik, çentik darbe tokluğu ve pin-on-disk aşınma testleri uygulanmıştır. Bu çeliklerde M23C6 (Cr 23C6), NbC, TiC, MoC, VC ve sigma (er) fazı tespit edilmiştir. Stabilize elementlerin ilavesinin işlemsiz ve homojenleştirilmiş bütün numunelerde mikrosertlik ve aşınma direncini arttırdığı, tokluğu ise pek fazla değiştirmediği gözlenmiştir. Homojenleştirmeden sonra M23C6 karbürleri büyük oranda çözünme, çözünmeyenler de diğer alaşım elementleri çevresinde kararlı hale gelmiştir. Ancak % 17 Cr içeren numunede 1/2 saatlik homojenleştirme yetersiz olduğundan M23C6 karbürleri hemen hemen hiç çözülmemiştir. Numunelerin mikrosertliğinin yükselmesine bağlı olarak aşınma direnci de lineer bir şekilde artış göstermiştir. Bu tür çeliklerde, Ti , Mo, V ve Nb elementlerinin oluşturduğu karbürlerin aşınma direncini'oldukça arttırdığı sonucuna varılmıştır.