ELAZIĞ'DAKİ AİLE HEKİMLERİNİN ETİK SORUNLARLA İLGİLİ DENEYİMLERİ VE GÖRÜŞLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ÇALIŞMA

Abstract

Bu çalışma, Elazığ ilinde görev yapan aile hekimlerinin meslek hayatlarında karşılaştıkları etik sorunları ve bu sorunlara ilişkin yaklaşımlarını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma desenine sahip çalışmada, aile hekimleriyle derinlemesine görüşmeler yapılmış, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Aile hekimliği sisteminin, mevcut haliyle, hekimlerin asli görevlerini yapmak için elverişli olmadığı; sağlık hizmetleri konusundaki mevzuatın uygulamaya aktarılmak için teorik kaldığı; nüfusa bağlı maaş sistemi olarak tanımlanan sistemin aile sağlığı merkezlerinde ticari kaygıları bireysel/toplumsal fayda kaygısının önüne geçirdiği: ticari kaygı yaşayan hekimlerin yoğun ahlaki stres baskısı altında kaldıkları ve bu yüzden mevzuat hükümlerine ve etik ilkelere aykırı davranışlar sergiledikleri; bu sürecin hekimlerde etik duyarsızlaşmaya, ahlaki erozyona ve tükenmişliğe neden olduğu; özellikle illegal evrak başta olmak üzere etik dışı talepler yüzünden hekimlere yönelik siyasetçi, bürokrat veya tanıdık-akraba baskısının aile sağlığı merkezlerinde yoğun biçimde kayırmacı uygulamaları doğurduğu sonuçlarına varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, tıp etiği, etik sorunlar, nitel araştırma, sağlık hizmeti.

This study was conducted to examine the ethical issues encountered by family physicians working in Elazığ province and their approaches to these issues in their professional practice. In this study with a qualitative research design, in-depth interviews were conducted with family physicians, and the data obtained were analysed using content analysis. The family medicine system, in its current state, is not conducive to physicians performing their primary duties; the legislation on health services remains theoretical and has not been implemented in practice; the system defined as a population-based salary system has led to commercial concerns taking precedence over individual/social welfare concerns in family health centres: doctors experiencing commercial concerns are under intense moral stress and therefore exhibit behaviour contrary to legal provisions and ethical principles; and this process has led to ethical insensitivity, moral erosion, and burnout among doctors. In particular, unethical demands—especially those involving illegal documents—have subjected doctors to pressure from politicians, bureaucrats, or acquaintances and relatives, leading to widespread favouritism in Family Health Centres. Keywords: Family medicine, medical ethics, ethical issues, qualitative research, health services.