MÂZENDERÂN (TABERİSTAN) TARİHİ 1220-1392

Abstract

İslamiyet'le tanıştığı süreçten itibaren coğrafî konumunun da etkisiyle güçlü geleneksel yapısını koruyan Mâzenderân (Taberistan) bölgesi, hâkim egemen gücün otoritesi altında yaşamak yerine genellikle Bâvendîler ve Padüspânîler gibi yerel hanedanların yönetiminde yaşamıştır. Bu vasfını Sâsânî döneminde de sürdüren bölge, bu özelliğiyle yerel özgünlüğünü uzun müddet muhafaza etme imkânına sahip olmuştur. Mâzenderân, Zeydîlerin bölgeye gelişiyle dinî anlamda Şiîliği kabul eden ilk İran ülkesi bölgelerinden biri olmuştur. Şiîlik zamanla bölgede temel dinî inanış olmuş ve Maraşî Seyyidleri ile beraber sûfî çerçevede kabul edilir hale gelmiştir. Çalışmamıza konu olan Moğol istilasından Timur'un bölgeye hâkim olmasına kadar geçen süreçte Mâzenderân, askerî seferlerin etkisiyle yıkımlar ve yeniden inşalar sürecinden geçmiştir. Özellikle Moğol istilasının ortaya çıkardığı yıkım, bölgenin uzun yıllar gerek siyasî ve gerek kültürel alanda durgun bir döneme girmesine neden olmuştur. Zaman zaman yerel hanedanların kendi içlerinde çekişmelerine sahne olan Mâzenderân, dışarıdan gelecek tehlikelere karşı yerel hanedan mensuplarının iç çekişmeleri bir kenara bırakarak ortak düşmana karşı birlikte hareket edebildiği bir coğrafyadır. Bu münasebetle Mâzenderân, muhafazakâr ve dağlı insan tipini bünyesinde barındıran bir bölgedir. Anahtar Kelimeler: Mâzenderân, Taberistan, Şiîlik, Moğol İstilası, Bâvendîler, Maraşîler, Timur.From the process by which met to Islam under the influence of the geographical Mazandaran protecting its strong traditional structures (Tabarestan), rather than live under the authority of the sovereign power is usually experienced in the management of local such as Bawandids and Padüspanids. The characteristic of the region maintained in the Sassanian period, therefore has had the opportunity to preserve the local specificity with this feature for a long time. Mazandaran, in the religious sense of the arrival of the Zaidi has been one of the first provinces that adopted the Iranian Shi'ism. Shi'ism became the main religious beliefs in the region along with the time and has become accepted in the Sufi Syed Maras frame. The subject of our study is that the Mongol invasion up to Timor's domination the region of Mazandaran have passed the demolition and reconstruction process under the influence of military expeditions. In particular, the destruction posed by the Mongol invasion, the region's political and the cultural field for many years has led to entry into a stagnant period. From time to time, the local dynasty Mazandaran the scene of contention among themselves, aside infighting of the local members of the dynasty sometimes is a geography that for against external hazards they act together against their common enemies. In this connection, Mazandaran is an area which incorporates the conservative type of people and highlanders. Key Words: Mazandaran, Tabarestan, Shi'ism, Mongol Invasion, Bawandids, Marashies, Timor.