VLF YAYILIMINI KULLANARAK YILDIRIMIN ALT İYONKÜRE ÜZERİNE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Bu tez çalışmasında, 2005 yılının Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait VLF sinyallerinin darband analizleri yapılmıştır. Avrupa'da bulunan HWU, HWV, ICV ve SIC verici istasyonlarından gönderilen VLF sinyalleri, TÜBİTAK (Proje No: 104E005) ile NSF tarafından desteklenen proje kapsamında, Fırat Üniversitesinde kurulan VLF alıcı sistem ile sinyallerin kaydı yapılmaktadır. Elde edilen dataların analizleri, LEP olayları ile Yıldırımlar arasındaki ilişkinin incelenmesi, LEP olaylarının geçici karakteristiklerinin belirlenmesi ve bu karakteristiklerin kendi aralarındaki ilişkilerinin tespit edilmesi ve LEP olayları ile Jeomanyetik indeksler arasındaki ilişkilerin araştırılması amacıyla yapılmıştır.Yıldırım verilerinin hiç bulunmadığı zaman aralıklarında tespit edilen LEP olaylarının sebebi yıldırım kayıt sisteminin çalışmamasından veya LEP olayını oluşturan diğer mekanizmalardan kaynaklanmaktadır. Yıldırım verisi tam olan ve sürekli sinyal alınan günlerde tespit edilen LEP olay sayıları karşılaştırıldığında aralarında doğru orantılı bir ilişki olduğu saptanmıştır.LEP olayına ait geçici karakteristikler incelenerek aralarında herhangi bir ilişki olmadığı ve her LEP olayının diğerinden bağımsız olduğu tespit edilmiştir.Genellikle, yıldırım sayısının maksimum olduğu günlerde LEP olayı sayısındaki artış ile Kp indeksi arasında doğru orantılı ilişki olduğu ve Dst indeksinin düşük olduğu günlerde LEP olay sayısında bir artış olmadığı tespit edilmiştir.

n this thesis, narrowband analysis of VLF signals of July, August and September, 2005 have been done. The VLF signals of HWU, HWV, ICV and SIC transmitters at Europe are recorded by the VLF Receiver System at Firat University which is supported by TUBITAK (Project No:104E005) and NSF. The obtained data have been analyzed for the investigation of the relation between LEP events and lightning, geomagnetic indices and determination of the temporal characteristics of LEP events and the relationship between them.The reason for the LEP events established at the no-lightning data time interval is breakdown of the Lightning Record System or other mechanisms at the existence of LEP event. The days of full time lightning data and the LEP events determinate on the continuously recorded signals have been compared and assigned directly proportional.Temporal characteristics of LEP events have been investigated. There is no relation between them and each LEP event is unconnected from other.Generally, a directly proportional relation between increase of the number of the LEP events at maximum lightning days and Kp indice and also no increment at the number of the LEP events at low Dst indice days have been obtained.