OBEZ EV KADINLARINA UYGULANAN FARKLI BESLENME TİPLERİNİN VE EV TEMELLİ EGZERSİZ PROGRAMININ OBEZİTEDE ETKİLİ MYOKİN VE ADİPOKİNLER ÜZERİNDEKİ ROLÜNÜN BELİRLENMESİ

Abstract

Obezite, DSÖ tarafından tanımlandığı üzere, günümüzde küresel bir salgın olup, Türkiye de Avrupa'da en yüksek oranlara sahiptir. Bu durum, bireysel sağlık sorunlarının yanı sıra toplumsal ve ekonomik sonuçlar doğurmaktadır. Çalışmamız, obez ev kadınlarında farklı diyet modelleri (ketojenik, aralıklı oruç, vejetaryen) ve ev temelli egzersiz uygulamalarının; Adiponektin, apelin, IGF-1, irisin, miyostatin, glikoz ve insülin gibi obeziteyle ilişkili biyobelirteçler üzerindeki rolünü inceleyerek, obezite tedavisinde bireyselleştirilmiş ve sürdürülebilir yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Ön test-son test kontrol gruplu deneysel bir desenle yürütülen araştırmaya, Elazığ ve Diyarbakır'dan 19-45 yaş arası, son 3 ayda diyet yapmamış 108 ev kadını (96 obez, 12 normal kilolu) dahil edilmiştir. Çalışmada, gruplara altı hafta boyunca ev temelli egzersiz programları (haftada 3 gün, 30 dakika) ve/veya özel beslenme programları (vejetaryen, aralıklı oruç, ketojenik diyet) uygulanmıştır. Kontrol gruplarına ise müdahale yapılmamıştır. Öncesinde ve sonrasında katılımcıların fiziksel (boy, vücut ağırlığı, vücut kompozisyonu) ve biyokimyasal (Adiponektin, Apelin, IGF-1, İrisin, Miyostatin, Glikoz, İnsülin) ölçümleri alınarak, diyet ve egzersiz müdahalelerinin obeziteyle ilişkili biyobelirteçler üzerindeki etkileri ELISA yöntemiyle analiz edilmiştir. Normal dağılım gösteren verilerin ön test, son test verileri, grup içi ve gruplar arası farklılıkların ortaya koyulmasında repeat measure kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık (p<0.05) olarak kabul edilmiştir. Sonuç olarak obezitenin müdahale olmaksızın iyileşmeyen kronik bir durum olduğunu doğrulamıştır. Hem tek başına egzersiz hem de diyet müdahaleleri (ketojenik, vejetaryen, aralıklı oruç), kilo, VKİ ve VYY'de önemli düşüşler sağlayarak metabolik belirteçlerde iyileşmeler göstermiştir. Ancak, en kapsamlı ve sinerjik olumlu etkiler, egzersiz ve diyet kombinasyonları ile elde edilmiş; bu yaklaşımların tüm parametrelerdeki iyileşmeleri maksimum düzeye taşıdığı görülmüştür. Dolayısıyla, obeziteyle mücadelede düzenli fiziksel aktivite ile kişiselleştirilmiş diyet programlarının birleştirilmesi, en etkili ve sürdürülebilir stratejidir.Obesity, as defined by the WHO, is currently a global epidemic, with Turkey having the highest rates in Europe. This situation has social and economic consequences as well as individual health problems. Our study aims to contribute to the development of individualized and sustainable approaches to obesity treatment by examining the role of different dietary models (ketogenic, intermittent fasting, vegetarian) and home-based exercise practices on obesity-related biomarkers such as adiponectin, apelin, IGF-1, irisin, myostatin, glucose and insulin in obese housewives. The study, which was conducted with an experimental design with a pre-test-post-test control group, included 108 housewives (96 obese, 12 normal weight) from Elazığ and Diyarbakır, aged 19-45, who had not dieted in the last 3 months. In the study, home-based exercise programs (3 days a week, 30 minutes) and/or special nutrition programs (vegetarian, intermittent fasting, ketogenic diet) were applied to the groups for six weeks. The control groups were not subjected to intervention. Before and after the physical (height, body weight, body composition) and biochemical (adiponectin, apelin, IGF-1, irisin, myostatin, glucose, insulin) measurements of the participants were taken and the effects of diet and exercise interventions on obesity-related biomarkers were analyzed using the ELISA method. Repeat measures were used to reveal the pre-test, post-test data, and intra-group and inter-group differences of normally distributed data. Statistical significance was accepted as (p<0.05). As a result, it was confirmed that obesity is a chronic condition that does not improve without intervention. The results confirmed that obesity is a chronic condition that does not improve without intervention. Both exercise and dietary interventions alone (ketogenic, vegetarian, intermittent fasting) have shown significant reductions in weight, BMI, and BMI, resulting in improvements in metabolic markers. However, the most comprehensive and synergistic positive effects were achieved with exercise and diet combinations, which were found to maximize improvements in all parameters. Therefore, the most effective and sustainable strategy in combating obesity is to combine regular physical activity with personalized diet programs.