Turizmin Kültürel Mirasın Korunmasındaki Rolü: Diyarbakır/Suriçi’nde Tarihi İnanç Temalı Seyahat Rotalarının Isovist Yöntemiyle Analizi

Abstract

Turizm sektörü, kültürel mirasın korunmasında kritik bir role sahiptir. Bu bağlamda, kültürel seyahat rotaları yalnızca tarihi yapıların korunmasını kolaylaştırmakla kalmamakta; aynı zamanda ziyaretçilere daha bilinçli ve kapsayıcı bir deneyim sunmaktadır. Bu çalışma, Diyarbakır Suriçi bölgesindeki tarihi inanç temelli yapıları incelemekte ve kültürel turizm deneyimini iyileştirirken bu yapılardan en fazla sayıdakini kapsayan seyahat rotalarını tasarlamayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda Suriç, ana ekseni boyunca üç parçaya ayrılmış ve her parça için üç ayrı rota önerilmiştir. Ayrıca, inançla ilgili önemli yapıların daha kapsamlı bir şekilde deneyimlenmesini sağlamak amacıyla bir ana rota belirlenmiştir. Önerilen rotaların etkinliğini değerlendirmek için, yapıların görünürlüğüne ve ziyaretçilere sunduğu algısal deneyimlere odaklanarak İzovist yöntemi uygulanmıştır. Bulgular, önerilen rotaların hem kültürel varlıkların görünürlüğünü hem de kentsel dokunun okunabilirliğini artırdığını ve böylece mirasın korunmasına katkı sağladığını göstermektedir. Tarih boyunca çeşitli dini geleneklerin merkezi olmuş bir şehir olan Diyarbakır’da, inanç ve ibadet teması etrafında yapılandırılmış rotalar, bölgenin mimari mirasını daha derinlemesine anlamayı sağlayarak hem takdirini hem de korunmasını desteklemektedir. Çalışmanın temel amacı, İzovist yöntemi gibi nesnel analitik araçların uygulanması yoluyla koruma ve turizm planlamasının etkinliğini artırmaktır. Diyarbakır/Suriçi bağlamında ilk kez uygulanan bu yaklaşım, kültürel mirasın korunması ve tanıtımı için yenilikçi ve sürdürülebilir bir strateji sunmaktadır.The tourism sector holds a critical role in the safeguarding of cultural heritage. In this context, cultural travel routes not only facilitate the conservation of historical structures but also provide visitors with a more informed and immersive experience. This study investigates historical faith-based structures in the Suriçi district of Diyarbakır, aiming to design travel routes that encompass the maximum number of these sites while optimizing the cultural tourism experience. Accordingly, Suriçi was segmented into three parts along its main axis, and three distinct routes were proposed for each segment. In addition, a primary route was identified to provide a more comprehensive engagement with faith-related landmarks. To evaluate the effectiveness of the proposed routes, the Isovist method was employed, emphasizing the visibility of the structures and the perceptual experiences afforded to visitors. The findings indicate that the suggested routes enhance both the visibility of cultural assets and the legibility of the urban fabric, thereby supporting heritage conservation. In a city such as Diyarbakır, historically characterized by diverse religious traditions, routes structured around themes of belief and worship offer a deeper understanding of the region’s architectural heritage, promoting both its appreciation and its preservation. A central objective of this study is to augment the effectiveness of conservation and tourism planning through the application of objective analytical tools such as the Isovist method. Implemented for the first time in the context of Diyarbakır/Suriçi, this approach provides an innovative and sustainable strategy for the protection and promotion of cultural heritage.