DEFORMASYON TAHMİNİNDE GRİ MODEL UYGULAMASI: KEBAN BARAJI ÖRNEĞİ

Abstract

Yapıların ve yerkabuğu hareketlerinin belirlenmesine ilişkin deformasyon ölçmeleri mühendislik jeodezisinin temel konuları arasında yer almaktadır. Bugün birçok alet kendisine özgü ölçü yöntemleriyle deformasyonların izlenmesinde kullanılmaktadır. Yerkabuğunun davranışlarıyla, büyük mühendislik yapılarının şekil, boyut ve yer değişimleri, farklı deformasyon analiz metotlarıyla belirlenmekte ve yorumlanmaktadır. Yapıların ve yerkabuğu hareketlerin deformasyon analiz metotları kullanılarak belirlenmesi için çoğunlukla bilgisayar yazılımı kullanılmaktadır. Deformasyon analizinde, farklı sistemler ve teoriler kullanılmaktadır. Bunlardan biri de Gri Sistemdir. Gri Sistem, bulanık mantık yaklaşımına alternatif bir yöntem olarak sunulmuştur. Gri Sistem bugüne kadar birçok alanda kullanılmıştır. Örneğin, Türkiye için enflasyon tahmininde, elektrik dağıtım şirketlerinin talep tahmininde, sigorta şirketlerinin performanslarının belirlenmesinde, Türkiye'nin karbondioksit emisyon miktarının tahmininde, deri fizyolojisi analizinde, Borsa İstanbul'da tarım ve hayvancılık sektöründe işlem gören işletmelerin finansal performansının değerlendirilmesinde ve daha bir çok alanda çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada, deformasyon ölçmelerinin belirlenmesinde ve analiz edilmesinde Gri Sistem metodunun kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu amaçla, Fırat Nehri üzerine inşa edilmiş olan Keban Barajı'nın, inşaat aşamasından günümüze kadar geçen sürede baraj göletindeki su seviyesi ve kil dolgu kısmında yer alan piyezometre aletlerinin kayıt ettiği boşluk suyu basınç değerlerinin değişimleri kullanılmıştır. Bu değerlerdeki değişim miktarları, Gri Sistem metoduyla tahmin edilmiştir.

Deformation measurements for the determination of structures and Earth's crust movements are among the main subjects of engineering Geodesy. Today, many tools are used to monitor deformations with their specific measurement methods. The behavior of the Earth's crust, the shape, size and location changes of the large engineering structures are determined and interpreted by different deformation analysis methods. Computer software is mostly used to determine the structures and the Earth's crust movements by using deformation analysis methods. Different systems and theories are used in deformation analysis. One of them is the Grey System. A fuzzy logic controller is a set of Fuzzy Logic Controllers. The Grey System has been used in many areas so far. For example, studies have been carried out in forecasting inflation for Turkey, forecasting demand for electricity distribution companies, determining performance of insurance companies, estimating the carbon dioxide emissions of Turkey, analyzing leather physiology, evaluating financial performance of companies operating in the agricultural and livestock sectors in Istanbul, and more. In this study, the usability of Grey System method was investigated in determining and analyzing deformation measurements. For this purpose, the Keban Dam, built on the Euphrates River, has been used to change the water level in the dam pond and the water pressure values recorded by the piezometers in the clay filling area. The amount of change in these values was estimated by the Grey System method.