HEALTH TOURISM IN TURKEY AND PRACTICAL EXAMPLE OF ITS ECONOMIC DIMENSIONS

Abstract

Dünyanın pek çok bölgesindeki insanlar, ülkelerindeki sağlık hizmetlerinin teknolojik olanaklara sahip olmaması, sağlık hizmetlerinin pahalı sunulması, yetersiz insan gücü kaynakları ya da düşük hizmet kalitesi gibi nedenlerden ötürü daha ucuz ve daha kaliteli tedavi imkanlarına sahip farklı ülkelere gitmektedirler. Sağlık turizmi alanında Türkiye geçmiş 20 yıllık süreç içerisinde önemli gelişmeler kaydetmiş ve dünyanın sağlık turizmi alanındaki en başarılı ülkeleri ile rekabet etmeye başlamıştır. Ayrıca sağlık turizminden elde edilen gelir Türkiyede sağlık sektörü gelirlerinde önemli etkiye sahip olmakla beraber ülke ekonomisine de büyük katkı sağlamaktadır. Bu nedenle Sağlık Bakanlığının 2013-2017 stratejik eylem planında ele alınan bu konuya ilişkin olarak 2023 vizyonu kapsamında Türkiyenin sağlık alanında pek çok ülkeyle işbirliği içerisinde olarak bölgesinde üstün bir konum elde etmesi hedeflenmektedir. Çalışmada sağlık turizminin sağlık sektörü içerisinde yeri ve etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda 2004-2013 yılları arasındaki sağlık harcamaları ve sağlık turizmi ile ilişkili çeşitli istatistiksel verilerden faydalanılmıştır. TUİKden (Türkiye İstatistik Kurumu) elde edilen veriler PASW Statistic 18 (SPSSStatistical Package for Social Sciences) paket programında analiz edilmiştir. Analiz kapsamında, frekans tabloları kullanılmıştır. Ayrıca toplam sağlık turizmi verileri, yabancı ve Türk vatandaşların dağılımları, toplam sağlık turizmi harcaması verileri değerlendirilmiş ve aralarındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla regresyon metodu kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, sağlık turizminde özel hastanelerin daha çok tercih edildiği, Almanya, Bulgaristan ve Irakın en çok sağlık turisti gönderen ülkeler arasında yer aldığı, hizmet alımında diğer branşlar ile göz ve onkoloji alanında daha çok hizmet alındığı ve sağlık turizmi gelirlerinin turizmci sayısından etkilediği belirlenmiştir. Bununla beraber Toplam sağlık turizmi gelirleri, toplam ziyaretçi sayısından 2,3 birim, yabancı ziyaretçilerden 3,1 birim, Türk ziyaretçilerden ise 8,6 birim etkilenmektedir. Toplam turizm gelirleri ise, toplam sağlık gelirlerinden 49,9 birim etkilenmektedir. Bir diğer önemli bulgu ise bütün sağlık branşlarında özel hastaneler ilk sırada yer alırken, kamu hastaneleri diğer sağlık branşlarında (göz, onkoloji, kardiyoloji, ortopedi, plastik cerrahi, beyin cerrahi ve diş dışındaki branşlar) daha fazla tercih edilmektedir. Araştırma sonunda, 2013 yılı toplam sağlık turistlerinin %70ini yabancıların oluşturduğu, sağlık turizminde sağlık harcamaları oranının %2.3 olduğu ve sağlık turizmi gelirlerinin toplam sağlık gelirlerinde önemli bir artış sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.