ŞÂRİHLERİN BAKIŞ AÇISIYLA HADİSLERDE İLİM (KÜTÜB-İ SİTTE ÖZELİNDE)

Abstract

İslâmî ilimlerin temelini oluşturan Kur'ân-ı Kerîm ve Hadîs-i Şerifler, insanları karanlıklardan aydınlığa çıkarmak ve onları dalaletten kurtarıp doğru yola ulaştırmak için en temel bilgi kaynağını teşkil ederler. Kur'ân- Kerim ve Hadîslerin bu hidâyet görevini yerine getirebilmesi, öncelikle onların doğru anlaşılabilmesine bağlıdır. Aradan geçen asırlar içerisinde, sözcüklerde birtakım anlam değişmelerinin meydana geldiği gelebileceği bir gerçektir. O halde bu anlam değişmelerinin belirlenmesi, doğru anlam için kaçınılmazdır. Hadîs metinlerinde yer alan bazı kelimelerin ne anlama geldiğinin bilinmesi, varsa garîp lafızların açıklanması, hadîsi daha doğru anlamamıza vesile olacaktır. İlerleyen zaman içerisinde bazı kelimelerin mana ve kullanışında değişmeler olmuşsa bu kelime ve ifâdelerin hadîslerde geçtiği şekliyle o günkü ve o kabilelerin lügatındaki manaları tespit etme hadîsi doğru ve daha iyi anlamamıza vesile olacaktır. İslâm Dîni, bilgi temeli üzerine oturan bir dindir. Getirdiği dünya görüşü, insanlığa sunduğu yaşam biçimi, bilmek ve yaşamak ya da bilerek yaşamak ilkesini esas kabul eder. Dinî kültürümüzün şekillenmesinde önemli katkısı olduğunu düşündüğümüz Kütüb-i Sitte ki, tarihi süreçte Müslümanların en çok itibar ettikleri temel hadîs kaynaklarından biri olmuştur. Bu çalışmamızda, Kütüb-i Sitte içerisinde yer alan "Kitâbü'l-İlim" bölümlerindeki hadîslerin, şârihlerin açıklamaları doğrultusunda o dönemlerde hangi anlamlara geldiklerini tesbit ederek, ilim kelimesinin anlamı üzerinde zaman içerisinde anlam değişikliklerin olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: İlim, Hikmet, Âlim, Fıkıh, Hadîs

The Holy book of Quran and Hadith (saying and customs of the Prophet), which are the primary sources for İslâmic sciences, were sent down as guidance for mankind to distinguish right from wrong and a means of Salvation. In order to serve as the guide for mankind's searching for the right way, the Holy book of Quran and Hadith primarily need to be understood correctly. It is a fact that words' meanings have changed throughout the centuries. Therefore, it is inevitable to determine the change in these meanings for the correct semantic interpretation. In order to understand a hadith correctly, it will be necessary to know the meaning of specific words in Hadith texts and explain strange wordings, if any. If there is a change in meaning and usage of particular words over time, it will be necessary to determine the meaning of these words or expressions within the historical and language context of those tribes in order to understand the hadith better and correctly. The religion of İslâm is based on knowledge. Its philosophy and offered lifestyle for mankind accept the principle of knowing and living or living by knowing as a baseline. Qutubi Sitte, which is thought as an important contribution in shaping our religious culture, has been one of the major hadith resources that Muslims have respected throughout history. The main aim of this study is to introduce the hadiths in "Kitâb'ül-İlim" section of Qutubi Sitte with commentators' explanations, which meanings they carried in early times, and to determine whether these meanings have changed over time. Key words: Science, the Divine wisdom, Scholar, İslâmic law, Hadith.